فصل دوم اين كتاب شايد بتواند به افق‌هاى تازه‌اى در مطالعات شيعه‌پژوهى دست بيابد و از ويژگىها و كاستىهاى برخى از منابع مشهور آن اطلاعات بيشترى به دست آورد . سوم : هريك از فرقه‌هاى انشعابى شيعى را مىتوان گونه‌هايى از تشيع دانست كه از بستر تفكر شيعى به معناى عام آن جوشيدند . اذعان داريم كه امامان شيعه با تلاش هوشمندانه خود در طول عصر امامت توانستند تشيع اثنا عشرى را به عنوان متن شيعه مطرح ساخته ، ديگر شاخه‌هاى شيعى را تا حدود زيادى به حاشيه برانند ، با اين‌همه پيدايش اختلافات گوناگون فرقه‌اى در ميان شيعيان و اصحاب اهل بيت از يك طرف ، و سير تطور اين مكتب درگذر زمان اين تأثير را برجاگذاشت كه در ارائه تعريف روشنى از شيعه و خاستگاه پيدايش آن ، با مشكلاتى روبرو باشيم . از اين‌رو اين پرسش به جاست كه شيعه كيست ؟ تشيع چيست و خاستگاه آن كجاست و در چه زمانى شكل گرفته است ؟ فصل سوم و چهارم اين اثر با هدف پاسخ‌گويى به اين پرسش‌ها فراهم آمده است . چهارم : امامان شيعه در طول دوران خلافت امويان و عباسيان با فشارهاى طاقت‌فرساى سياسى و فكرى زيادى روبرو بودند ، اين فشارها و جو اختناق سياسى ، اجتماعى موجب شد كه آنان نه تنها در شورش‌ها و ستيزه‌هاى سياسى شركت نكنند ، بلكه نتوانند آنگونه كه شايسته و لازم است به روشن‌سازى شئون ، وظايف و مصاديق واقعى امامت ، حتى براى نزديك‌ترين افراد خود بپردازند . مشكلات مورد ، اشاره ، به علاوه كم‌ظرفيتىها و احيانا حسادت‌ها و رقابت‌هاى افرادى از خاندان اهل بيت عليهم السّلام موجب شد تا افراد و گروه‌هايى از راه‌ورسم امامان جدا شده ، با تخطى از خط مستمر امامت خواسته يا ناخواسته موجب ظهور