الف ) شكل‌گيرى تشيع در ماجراى سقيفه اعلام حمايت گروهى از اصحاب برجسته پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در ماجراى سقيفه از شايستگى امام على عليه السّلام براى خلافت و جانشينى پيامبر ، دليل اصلى صاحبان اين ديدگاه است ، « 1 » يعنى همان حقى كه امام على عليه السّلام نيز از نخستين روز ماجرا تا پايان عمر بر آن پافشارى داشت « 2 » اگرچه براى احقاق آن دست به اقدام عملى نزد . حمايت اين دسته از اصحاب و حتى شمشيركشى برخى از آنان ، توسط غالب منابع كهن تاريخى شيعى و سنى گزارش شده است . « 3 » برخى از ملل و نحل‌نگاران نيز در گزارش

--> ( 1 ) . ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 2 ، ص 10 - 14 ( در حوادث سال 11 ) ، يعقوبى ، ج 2 ، ص 123 - 127 ؛ احمد امين ، ضحى الاسلام ، ج 3 ص 209 ؛ همو ، فجر الاسلام ، ص 267 ؛ سبحانى ، ج 6 ، ص 100 ؛ حسن ابراهيم حسن ، تاريخ الاسلام السياسى ، ج 1 ، ص 205 ؛ فياض ، ص 37 . گزارش بيشترى از صاحبان اين ديدگاه و حمايت برخى از مستشرقان از آن را بنگريد : وائلى ، ص 24 ؛ صبحى ، نظرية الامامة ، ص 32 - 35 و نقد آن را بنگريد : عماره ، التيارات الاسلامية ، ص 200 - 202 ؛ صبحى ، نظرية الامامة ، ص 35 ؛ فياض ، تاريخ الاماميه ، ص 36 . ( 2 ) . يك نمونه آن را مىتوان در خطبه آن حضرت در نهج البلاغه معروف به خطبه شقشيه ملاحظه كرد . ( 3 ) . به عنوان نمونه در برخى از نقل‌هاى تاريخى آمده است كه بعد از تمام شدن كار در سقيفه و انتخاب ابو بكر ، براء بن عازب به در خانه بنى هاشم آمد و گفت : با ابو بكر بيعت شد . آنان گفتند : مسلمانان در غياب ما چنين نخواهند كرد ، ما اولاى به محمد صلّى اللّه عليه و آله هستيم ! عباس گفت : به خداى كعبه چنين كردند ؛ مهاجرين و انصار هيچ شكى دربارهء على عليه السّلام نداشتند . ( يعقوبى ، ج 2 ، ص 123 - 124 ؛ در گزارش ديگرى آمده است كه يكى از انصار گفت : اگر على و ديگر بنى هاشم در خانه مشغول دفن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نبودند و در خانه نمىنشستند ، كسى در خلافت طمع نمىكرد ( كتاب الردة ، ص 45 - 46 ) . از گزارش واقدى به دست مىآيد كه سخن عبد الرحمن بن عوف با انصار پس از ماجراى سقيفه بوده است . قراين زياد ديگرى نيز حكايت دارد كه جز سه تن از مهاجران ، شخص ديگرى در سقيفه حاضر نبوده است . بعدها بشير بن سعد انصارى پس از شنيدن استدلال‌هاى امام على عليه السّلام به آن حضرت گفت : اگر مردم اين كلمات را قبل از اين از تو شنيده بودند هيچ‌كس دربارهء تو اختلاف نداشت و همه با تو بيعت مىكردند جز آنكه تو در خانه نشستى و مردم گمان كردند كه تو نيازى به خلافت ندارى ! امام در پاسخ گفت : اى پسر بشير ! آيا مىبايست جنازه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را در خانه رها مىكردم و براى خلافت به منازعه با مردم برمىخاستم ؟ ابو بكر نيز گفت : اكنون با من بيعت شده و اگر مىدانستم تو مايل به خلافت هستى به دنبال