على آقا نورى
123
خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )
مقطع زمانى خاص شكل گرفت ، كه از تفكر شيعى نيز چنين انتظارى باشد ؟ ! تنها استفاده غيرقابل خدشه از اين روايات آن است كه بذرهاى نخستين و عنصر قوامبخش تفكر شيعى ، كه همان پيروى از راهورسم و اعتقاد به اسلام على عليه السّلام بوده و اساس تشيع نيز ( صرفنظر از مدعيان مختلفش ) به آن شناخته شده است ، مورد گواهى و سفارش بنيانگذار اسلام قرار گرفته است . با اينهمه در بررسى پيشينه تاريخى و آغاز پيدايش تفكر شيعه به عنوان جريانى كه علاوه بر همگامى با شيوه على ، حق جانشينى و ادامه راه درست پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را نيز ويژهء آن امام و عترت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىدانست نمىتوان تنها به روايات مورد اشاره اكتفا كرد . زيرا مهمتر و بلكه بيشتر از اينها وجود احاديث و گزارشهاى متعدد تاريخى است كه در آنها تلاش پيوسته و هدفمند پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در جهت تثبيت و تأكيد بر جايگاه ويژهء امام على و اهل بيت عليهم السّلام ، به روشنى پيدا است . « 1 » گزارش روايات و اخبار معتبر و پىدرپى ، كه مورد پذيرش رقيبان شيعه نيز قرار گرفته در حوصله اين نوشتار و قلمرو بحث آن نيست . دربارهء آيات قرآنى مربوط به اين قضيه نيز به اندازه كافى سخن گفتهاند . « 2 » در اينجا تنها به اين نكته بسنده مىكنيم كه مطالعه سيره و سخنان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و چگونگى معاشرت آن حضرت با امام على عليه السّلام از آغاز دعوت خويشان در « يوم الانذار » و بيان حديث مشهور به « حديث دار » در آغاز دعوت « 3 » تا اكمال دعوت
--> ( 1 ) . كافى است بدانيم از نويسندگان معاصر بزرگانى نظير علامه امينى ، ميرحامد حسين و فيروزآبادى كه رسالت اصلى ايشان پرداختن به اين موضوع بوده در دهها جلد كتاب با عنوان الغدير و عبقات الانوار به گردآورى گزارشهاى مختلف در اينباره پرداخته و منابع و مصادر روايات را متذكر شدهاند . براى اطلاع بيشتر نك : واژهء شيعه در المعجم المفهرس لالفاظ احاديث بحار الانوار ، ج 7 ، ص 663 به بعد . ( 2 ) . براى اطلاع بيشتر نك : ذيل تفاسير شيعه و سنى دربارهء آيه مودت و ولايت و از جمله در كتاب آية التطهير فى احاديث الفريقين . ( 3 ) . براى اطلاع از اين حديث و جريان تاريخى ورود آن نك : رضا طالب حسينى رفاعى ، يوم الدار .