1 . تشيع مولود طبيعى اسلام صاحبان اين ديدگاه معتقدند كه تشيع به عنوان يك جريان اصيل و به معناى اعتقاد به امامت و رهبرى منصوص على عليه السّلام بعد از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و همگامى با آن امام ، نه‌تنها همزاد با ظهور اسلام كه اساسا جزئى از رسالت پيام‌آور آن بود . « 1 » گو اين‌كه هريك از فرقه‌هاى بزرگ اسلامى براى اثبات اصالت مذهبشان ريشه‌هاى پيدايش خود را در زمان رسول خدا جست‌وجو كنند . « 2 » اما بنابر آنچه خواهد آمد ، شواهد و قراينى كه شيعيان به دست داده‌اند از نوعى ديگر است . درست است كه ديدگاه مورد اشاره نوعا ديدگاهى شيعى تلقىشده « 3 » و چه بسا برخى آن را نوعى عكس‌العمل در برابر ديدگاه افراطى ( تشيع ساخته بيگانگان ) مىدانند « 4 » اما شواهد و مدارك تاريخى و روايى آن فى الجمله مورد پذيرش غيرشيعيان نيز قرار گرفته است . نوبختى و قمى از جمله افرادى هستند كه از حضور جريانى در زمان پيامبر با عنوان « شيعه » ياد كرده‌اند و آن را اولين فرقه اسلامى مىدانند « 5 »

--> - فراموش نكنيم كه چنين خلطى همواره هم در بررسى اصطلاحى شيعه و تشيع و هم در بررسى آغاز و منشأ پيدايش تشيع وجود داشته است و اكنون نيز پژوهشگران نتوانسته‌اند به نقطه مشتركى در اين باره برسند . از اين جهت مىتوان گفت كه آسيب‌شناسى و بررسى اسباب درونى و بيرونى گزارش و تحليل‌هاى متعدد ، از ضرورت‌هاى مباحث شيعه‌پژوهى خواهد بود . ( 1 ) . به عنوان نمونه نك : آل كاشف الغطاء ، اصل الشيعة و اصولها ، ص 43 ؛ عاملى ، محسن امين ، اعيان الشيعة ، ص 19 - 20 ؛ معروف حسنى ، هاشم ، تاريخ الفقه الجعفرى ، ص 105 و نيز : همو ، تصوف و تشيع ، ترجمه سيد محمد صادق عارف ، ص 54 - 64 ؛ مظفر ، تاريخ الشيعة ، ص 18 ؛ وائلى ، احمد ، هوية التشيع ، ص 27 ؛ حسنى ، محمد ، فى ظلال التشيع ، ص 77 ؛ فياض ، همان ، مقدمه شهيد صدر . ( 2 ) . همان‌گونه كه هريك از دسته‌هاى بزرگ نظير اهل سنت و جماعت ، اهل حديث ، معتزله ، اشاعره ، صوفيه ، گروه‌هاى شيعى نظير زيديه و اسماعيليه چنين تلاشى را سرلوحه كار خود قرار داده‌اند . ( 3 ) . عماره ، التيارات الاسلامية ، ص 200 . ( 4 ) . صبحى ، نظرية الامامة لدى الشيعة الاثنى عشرية ، ص 30 - 31 ( 5 ) . نوبختى ، ص 17 ؛ اشعرى قمى ، ص 15