محمد حسن خان اعتماد السلطنه

494

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

عباسقلى قزوينى بود كه بعدا از دوستان و نزديكان حاج ميرزا حسين خان سپهسالار شد و معلم او ميرزا عبد الوهاب شيرازى بود كه بعدا آصف الدوله لقب گرفت و از وزراء گشت . ميرزا آقا خان در زمان صدارت خود ادارهء دفتر لشكر يا وزارت لشكر را به او كه پانزده سال بيشتر نداشت سپرد . پس از عزل ميرزا آقا خان او نيز مانند پدر و برادران معزول و به يزد تبعيد شد . در 1288 كه ميرزا حسين خان سپهسالار روى كار آمد و مستوفى مستعفى شد ميرزا كاظم خان برادر بزرگ ميرزا داود خان وزير ماليه شد و ميرزا داود خان معاون او و تا سال 1290 در اين سمت باقى بود و در 1294 در سى و شش سالگى درگذشت . ميرزا داود خان داماد خانبابا خان سردار بود . داوديه باغ ييلاقى ميرزا داود خان بوده است . ميرزا موسى آشتيانى مستوفى ( ص 42 - ص 18 چاپ اول ) پسر ميرزا هادى از احفاد آقاسى بيك پسر آقا محسن آشتيانى و با قوام الدوله و مستوفى و وزير دفتر بنى عم بوده است . در 1266 در قزوين بوده و در موقع بلوا و بسته شدن بازار آن شهر از خود كفايتى نشان داد و امير كبير او را به سمت استيفاى كل خراسان منصوب نمود . چون حسام السلطنه به حكمرانى خراسان رفت ميرزا موسى به وزارت او ارتقاء حاصل كرد ميرزا آقا خان نورى او را احضار كرد . چون حاج ميرزا حسين خان سپهسالار روى كار آمد او را براى وزارت لشكر در نظر گرفت و در نامه‌اى از درستى و پاكى او به شاه گزارش داد و از سوابق او و خود در سنوات سابق و پس از بازگشت سخن راند و از اين‌رو شاه آن انتصاب را تأييد نمود . در ابتدا عنوان او رئيس دفتر لشكر بود و بعد در 1291 عنوانش وزير لشكر شد . ميرزا موسى تا آخر عمر يعنى دوشنبه سوم جمادى الثانيهء 1298 وزير لشكر بود و در آن روز فوت نمود . وى داماد حاج فرهاد ميرزا بود ، يعنى مهرماه خانم عصمت السلطنه دختر حاج - فرهاد ميرزا در نكاح وى بوده است . ( از كتاب سپهسالار اعظم و بامداد به اختصار ) . محمد حسن خان ترك ( ص 42 - ص 18 چاپ اول ) از اعيان تبريز و ناظر و خوانسالار وليعهد در آن شهر كه چون به طهران آمد رياست عملهء خلوت و رياست صندوقخانهء شاهى و منصب مهردارى و رياست تفنگداران خاصهء پادشاهى متناوبا به او واگذار شد . پس از آن خزانه‌دار نظام شد و آنگاه به