نشود و اموال او را مصادره ننمايند و از آن مهمتر با زن شاه ارتباطى نداشته باشد كه مستوجب قتل شود و مجبور گردد كه هشت ساعته از نياوران به قم برود و تحصن اختيار كند و حاجى ميرزا آقاسى بوسيلهء سهراب خان خواجه مانع كشتن او شود و يا او را يك سال در طهران به زنجير كشند و بعد به عتبات تبعيد نمايند . اينها با لباس پوشيدن حاجى [ على ] خان منافات ندارد و زنده ماندن امير منافات دارد . نخير لباس درآوردن و پوشيدن حاجى على خان مربوط بود به روابط مرضى - الطرفين با مهدعليا ، همكارى و شايد هم پيمانى با ميرزا آقا خان نورى و راهنمائى و دلسوزى كلنل شيل . گناه امير اين بود كه توانسته بود وليعهد دست‌خالى را به تخت سلطنت بنشاند ، چنان كه قائم مقام را نيز جرم و جنايت همين بود و بس . بهاء الملك ، مصطفى خان افشار ( ص 40 - ص 16 چاپ اول ) فرزند نصر الله افشار مؤلف سفرنامهء خسرو ميرزا « * » به روسيه است . چه او از منشيان دستگاه ميرزا مسعود انصارى و در آن سفر همراه شاهزاده بوده است . در 1277 به وزارت مسعود ميرزا پسر شاه كه حاكم مازندران و استراباد و صحراى تركمن و سمنان و دامغان بود منصوب شد و در سارى انجام وظيفه مىكرد . بعد از مسعود ميرزا هم كه شير خان عين الملك خوانسالار به اين سمت انتخاب شد وزارت او با بهاء الملك بود . در 1281 به‌جاى حاج على خان مراغه‌اى حاجب الدوله به وزارت عدليه منصوب شد . آصف الدوله ، محمد قلى خان قاجار ( ص 40 - ص 17 چاپ اول ) پسر اللهيار خان آصف الدوله ، در كودكى غلام بچهء دربار بود و در موقع مرگ فتحعلى شاه در اصفهان مأموريت داشت . در زمانى كه پدرش والى خراسان بود او رئيس تشريفات دربار محمد شاه بود و پس از تبعيد پدر با تدابيرى از طهران به مراغه و از آنجا به تبريز و از تبريز به عتبات فرار نمود . پس از اينكه كار سالار به كلى خاتمه يافت و از اهميت افتاد از آنجا كه خود مقام خانوادگى معتبرى داشت و داماد فتحعلى شاه بود به طهران آمد و مورد احترام و نديم شاه شد . آنگاه به وزارت عدليه رسيد ، يعنى « صندوق عدالت » به وى سپرده شد . در 1286 به پيشكارى مسعود ميرزا پسر شاه به فارس رفت و در 1290 براى دومين بار به وزارت عدليه منصوب شد و يك سال در اين مقام بود . در شعبان 1292 در قم درگذشت .

--> ( * ) اين سفرنامه به كوشش محمد گلبن چاپ شده است ( تهران ، 1349 ) .