محمد حسن خان اعتماد السلطنه

465

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

سردار كل ، عزيز خان مكرى ( ص 40 - ص 16 چاپ اول ) فرزند سلطان محمد خان مكرى كه در حدود سال 1207 قمرى در سردشت متولد شد . جوانى را به گمنامى گذرانيد و خط و ربطى تحصيل نمود و بالاخره در تبريز با درجهء ياورى وارد فوج ششم آنجا شد . در لشكركشى محمد شاه به هرات شركت داشت و به امر محمد شاه براى مذاكره با كامران ميرزا حاكم هرات وارد آن شهر شد ، چه هم بالنسبه اهل سواد بود و هم تمايلى به تسنن داشت . از 1256 تا 1264 تقريبا به‌طور دايم در شيراز بود و به عنوان ريش‌سفيد در خانهء حكام فارس روزگار مىگذرانيد ، تا اينكه امير كبير او را به طهران خواست و آجودان‌باشى عساكر ايران كرد . در 1266 براى عرض تهنيت به وليعهد روسيه مأمور ايروان شد . در رجب 1269 او را مقام « سردار كل عساكر » دادند . از 20 شوال 1273 به تحريك ميرزا - آقا خان نورى از جميع مناصب خلع شد و معزولا به سردشت رفت . پس از عزل ميرزا - آقا خان دوباره مقام اول را به دست آورد و علاوه بر آن پيشكار والى تبريز نيز شد . در 1283 وزير جنگ شد . در اين دوره گرفتاريهائى براى او پيش‌آمد و اتهاماتى بر او و زيردستانش وارد كردند كه گرچه به جائى نرسيد ولى باعث شد مدتى از كار بر كنار بماند . تا اينكه در اوايل سال 1286 به سردارى آذربايجان منصوب شد و بالاخره در شب چهارشنبه 18 شوال 1287 در تبريز فوت كرد . دو دوره وزارت جنگ عزيز خان ده سال از هم فاصله داشت . براى شرح‌حال مفصل او رجوع شود به حقايق الاخبار خورموجى چاپ حسين - خديوجم ، و مجلهء يادگار س 4 ش 1 و 2 ص 39 و شرح‌حال رجال ايران ج 2 ص 326 - 335 . حشمة الدوله ، حمزه ميرزا ( ص 40 - ص 16 چاپ اول ) حمزه ميرزا پسر بيست و يكم عباس ميرزا در 1255 حاكم زنجان شد و در 1263 مأمور دفع سالار گشت ولى كارى از پيش نبرد و به‌جاى او برادر اعيانيش سلطانمراد - ميرزا معين شد و او به حكومت آذربايجان رفت . در 1276 با وزارت و پيشكارى ميرزا محمد قوام الدوله آشتيانى و با سمت والى خراسان مأمور جلوگيرى از تركمانها شد و شكست فاحش خورد و والى و وزير هردو به طهران احضار شدند . حمزه ميرزا در 1278 حاكم يزد شد و در اوايل 1280 حاكم خوزستان و مدت يك سال در اين سمت اخير بود . در سال 1283 دوباره حاكم خوزستان و بروجرد شد