محمد حسن خان اعتماد السلطنه
762
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
حاج ميرزا حسين طبرسى ( ص 209 - ص 155 چاپ اول ) پسر ميرزا محمد تقى پسر ميرزا على محمد نورى مازندرانى متولد 18 شوال 1254 در يكى از قراى نور موسوم به يالو و متوفى شب چهارشنبه 27 جمادى الثانيهء 1320 يك ساعت از شب رفته و مدفون در صحن مقدس مرتضوى . وى داماد حاج شيخ عبد الرحيم بروجردى از علماى مقيم طهران بود و پدرزن و دائى حاجى شيخ فضل الله نورى . صاحب ترجمه در طهران ابتدا نزد پدرزن خود تحصيل كرد و آنگاه در 1278 به عراق رفت و در نزد مرحوم شيخ عبد الحسين طهرانى به تحصيل اشتغال جست و بعد به حوزهء درس شيخ انصارى راه يافت . در 1284 براى زيارت مشهد به ايران آمد و دو سال بعد به عراق بازگشت و براى بار دوم به حج رفت و پس از آن به همراه حاج ميرزا حسن شيرازى به سامره رفت . در مدت اقامت در سامره دوبار ديگر به حج مشرف شد و يك بار به مشهد و تا سال 1314 هجرى قمرى در سامراء بود و بعد به نجف رفت و در آنجا اقامت گزيد . حاج شيخ عباس قمى محدث از شاگردان او بود . از ميان آثار او كتاب فصل الخطاب سر و صداى زيادى راه انداخت ، بطورىكه آن را جمع كردند و گرچه خود در مقام دفاع برآمد و رسالهء ديگرى براى توضيح نظر خود نوشت اما مفيد نيفتاد . ميرزا محمد تقى مازندرانى ( ص 209 - ص 154 چاپ اول ) متولد روز شنبه 11 شوال 1201 و متوفى ربيع الاول 1263 از شاگردان ملا على نورى و سيد مجاهد و حاج محمد ابراهيم كلباسى و اندكى هم خدمت صاحب رياض درس خوانده بود و گاهى فتاوى خاص مىداد كه علماى ديگر با آن موافق نبودند و به علت شهادت جمعى از همشهريانش حاج سيد محمد باقر حجة الاسلام او را تفسيق نمود ( قصص العلماء ج 2 ص 146 ) . ولى اين امر منشاء چندان اثرى نشد . شرح حال او در كتاب دار السلام ( ج 1 ص 295 ) هست كه پسرش نوشته است و نيز در مكارم الاثار ( ج 1 و 2 ص 116 ) . حاج ميرزا جواد آقا مجتهد قزوينى ( ص 210 - ص 156 چاپ اول ) پسر چهارم ميرزا احمد مجتهد از شاگردان شيخ مرتضى انصارى و آقا سيد حسين كوه كمرى و محقق ايروانى بود كه پس از برادر خود حاج ميرزا باقر مقام امامت جمعهء تبريز به وى اختصاص يافت و او مردى بود مالدار كه حاصل املاك او را در حدود