ابراهيم بن موسى بن جعفر عليه السلام مىرسد . حاج ميرزا ابو القاسم در جوانى نزد حاج ملا عبد الوهاب قزوينى درس خوانده و بعد به اصفهان نزد حاجى سيد محمد باقر حجة الاسلام و حاج محمد ابراهيم كلباسى رفت و هشت سال در آن شهر به تحصيل پرداخت و در 1254 با تحصيل اجازهء علمى به زنجان بازگشت . تأليفات او را زياده از پنجاه نوشته‌اند . حاج ميرزا ابو طالب مجتهد ( ص 202 - ص 149 چاپ اول ) پسر حاجى ميرزا ابو القاسم سابق الذكر متولد 18 ذيقعده 1259 پس از تحصيلات مقدماتى در زنجان در 1277 به قزوين رفت و يك سال در آنجا درس خواند و سال بعد به نجف مشرف شد و در محضر شيخ انصارى حضور يافت و از درس شيخ راضى از آل شيخ جعفر نيز استفاده كرد و در اواخر سلطنت ناصر الدين شاه به ايران بازگشت . در 1295 به مكه رفت و در 1300 طهران را محل اقامت خود قرار داد و چون هم خانواده‌اش ثروت داشت و هم از دولت مقررى به او داده مىشد و هم اعيان منش و تجمل‌دوست بود و زندگانى را به رفاه و خوش مىگذرانيد . تا اينكه در 15 ربيع الاول 1329 هجرى قمرى در هفتاد سالگى درگذشت . شرح حال او و پدرش در مجلهء يادگار ( س 3 ش 8 ص 35 - 44 ) هست . حاج ميرزا محسن اردبيلى ( ص 202 - ص 150 چاپ اول ) پسر حاج عبد الله اردبيلى ، پدرش از تجار بود و مىخواست پسر را هم به تجارت وادارد و او حاضر نبود و از پيش پدر گريخت و به كربلا رفت و در نزد صاحب ضوابط به تحصيل پرداخت تا به اجتهاد رسيد و كتاب « ثمار الفرار » را در چهارده جلد در فقه به‌همين مناسبت نوشت . وى در 24 محرم 1294 درگذشت و در كربلا مدفون شد و در آن حال پانزده پسر و نه دختر داشت كه سه پسرش ميرزا على اكبر متوفى 1346 و ميرزا عبد الله متوفى 1335 و ميرزا يوسف كه در سالهاى اخير درگذشت از علماء بودند ( الذريعه ، ج 5 ص 10 ) « * »

--> ( * ) در احوال او و اخلاقش به رسالهء « اثبات الواجب - مكارم الاخلاق » از نوشته‌هاى صاحب ترجمه مراجعه شود كه همراه رسالهء « تدوين الاقاويل فى مشيخة الاردبيل » تأليف منوچهر صدوقى ( سها ) ، در سرگذشت آقا ميرزا يوسف آقا كه به اهتمام دوست گرامى فاضل آقاى يوسف محسن اردبيلى ( مقيم زنجان ) چاپ شده است ، مراجعه شود ( قزوين ، 1356 ) .