محمد حسن خان اعتماد السلطنه

745

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

علماء و فضلا شيخ محمد حسن اصفهانى ( ص 184 - ص 135 چاپ اول ) ابن شيخ باقر بن شيخ عبد الرحيم بن آقا محمد الصغير بن ملا عبد الرحيم شريف . شيخ عبد الرحيم آمنه دختر عموى خود را گرفت و شيخ باقر از آنها متولد شد و شيخ باقر پدر صاحب جواهر است ( الذريعه ج 5 ص 275 و 276 و 284 ) . شيخ محمد حسن در محضر شيخ جعفر عرب و پسرش شيخ موسى و آقا سيد جواد عاملى و صاحب مفاتيح كه گويا سيد محمد مجاهد باشد درس خوانده است ولى عمدهء تحصيلات او نزد شيخ جعفر بوده است . حاج ميرزا محمد حسن شيرازى ( ص 186 - ص 137 چاپ اول ) در زمان تأليف كتاب زنده بوده‌اند و در شب چهارشنبه 24 شعبان 1312 درگذشته‌اند به مرض سل و بعد از نماز عشا در شب آخر شعبان در نجف به خاك سپرده شد . ابن محمود اسمعيل الحسينى متولد نيمهء جمادى الاولى 1230 در كودكى پدرش مرد و دائيش مجد الاشراف كفالت او را به عهده گرفت . در 1242 به اصفهان رفت و ابتدا در درس شيخ محمد تقى جد آقا نجفى حاضر شد و پس از فوت او بدرس مير سيد حسن مدرس در 1259 عازم عتبات شد و به محضر شيخ انصارى رسيد و تا شيخ زنده بود از محضر او استفاده كرد و پس از فوت او خود به زعامت عالم تشيع انتخاب شد و تا 1291 در نجف بود . آنگاه به سامره رفت و تا آخر عمر در آنجا بود . در 1288 از راه بيابان به مكهء معظمه رفت و امير مكه از او ديدن نمود . مرحوم حاجى ميرزا حسن بسيار باهوش و خوش‌خلق و خوش‌صحبت و پرحافظه بود . اكثر قرآن را از حفظ داشت و جميع دعاهاى ماه رمضان و زيارات مختلفه را . بسيار موقر و مؤدب بود . عمدهء شهرت آن مرحوم در سر قضيهء رژى بود كه فتوائى به نام او شهرت يافت كه تا زمانى كه تنباكوى ايران در دست خارجى است استعمال دخانيات حرام است و او نيز دنبال آن را گرفت تا به لغو امتياز منجر شد . اما چون مسئلهء تأديهء غرامت را در نظر نگرفته و براى آن اقدام نكرده بود ضرر ديگرى براى ايران پيش‌آمد و آن استقراض از بانك شاهنشاهى بود كه داستان آن مفصل است . برادر مرحوم ميرزا ، ميرز اسد الله از اطباى معروف بود و پدرش هم سيد محمود از نستعليق‌نويسان بسيار خبره است . بقيهء نسب وى از اين قرار است : ابن اسمعيل بن فتح الله بن عابدين لطف الله بن محمد مؤمن الحسينى الشيرازى . ( الذريعه ، ج 1 ص 173 )