اطلاع از نام محصلين آن به مرآت البلدان ( ج 2 ص 78 - 99 ) . « * » تأسيس بانك ( ص 152 - ص 112 چاپ اول ) در سال 1306 هجرى قمرى بانك جديد شرقى هندوستان به عنوان يك شركت بازرگانى شعبه‌اى در طهران باز كرد و بدون تحصيل امتياز كار خود را آغاز كرد . محل اين بانك همين محل بانك بازرگانى فعلى بود در ميدان سپه . اين بانك قبض‌هائى به‌جاى اسكناس منتشر كرد كه از پنج ريال به بالا بود و در وجه حامل ، و بسيار هم رواج گرفت . در همان سال در 27 جمادى الاولى امتياز تأسيس بانك در ايران به رويتر داده شد و آنگاه رويتر با عده‌اى از بانك‌داران و ثروتمندان انگليسى مثل بارون شروبدر و روبن سامسون و جنرى كلين شركتى با سرمايه چهار ميليون ليره انگليسى تشكيل داد و اين شركت هفت ماه پس از تحصيل امتياز بانك در لندن به ثبت رسيد . پس از فروخته شدن سهام اوليه هيئتى به رياست ژوزف رابينوى ايتاليائى كه سالها در قاهره در بانك ليون مشغول كار بود و در امور بانكدارى بخصوص در ممالك شرقى سابقهء ممتدى داشت براى افتتاح بانك به طهران آمد و اين مؤسسه به نام « بانك شاهنشاهى ايران » افتتاح شد . اين بانك كه از همه جهت بيگانه بود در طهران مشغول به كار شد و در قدم اول تأسيسات بانك جديد شرقى را گرفت و در آخر سال اول سود خالص بانك 000 ، 68 ليره شده بود كه معادل صدى هشت بود . امتياز نشر اسكناس هم با اين بانك بود و تا پايان سال 1932 كه اين امتياز در مقابل خسارات و ضررهاى بزرگ به بانك ملى واگذار شد بانك شاهنشاهى حداقل 00 ر 476 ر 11 ريال از اين راه سود برده بود كه اگر هر ليره را پنج تومان حساب كنيم بالغ بر 522 ر 229 ر 2 ليره مىشود . ( بانك شاهنشاهى و امتياز ، ص 22 ) ضرر عمدهء بانك به طبقهء صرافان ايران وارد آمد كه تقريبا همه را از ميان برد و بزرگترين آنها يعنى مؤسسهء جمشيديان ورشكست شد . ارباب پرويز شاه جهان كشته شد و برادرش خسرو شاه جهان به اروپا تبعيد گشت و بانك شاهنشاهى يكه‌تاز ميدان شد . ( عصر بىخبرى ، ص 210 ) تا اينكه در تاريخ 30 ژانويه 1949 ( 12 بهمن 1327 ) امتياز آن خاتمه يافت و از آن تاريخ تا مرداد 1331 بدون امتياز و حقوق خاص به نام « بانك انگليس در ايران و خاورميانه » همچنان مشغول كار بود و سرانجام از ساعت 12 روز چهارشنبه هشتم مرداد 1331 تعطيل شد . ولى با تعطيل آن بانكدارى

--> ( * ) در سال 1351 مجمعى در كتابخانهء مركزى و مركز اسناد دانشگاه تهران به نام « امير كبير و دار الفنون » تشكيل گرديد و جمعى از فضلا در آنجا سخنرانى كردند و از جمله مرحوم حسين محبوبى اردكانى خطابه‌اى خواند . مجموعهء آنها به نام « امير كبير و دار الفنون » به كوشش قدرت الله روشنى زعفرانلو چاپ شده است ( تهران ، 1354 ) .