محمد حسن خان اعتماد السلطنه
720
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
حسين كوهى كرمانى كه خود نيز معتاد بود . پنبهء آمريكائى ( ص 143 - ص 105 چاپ اول ) تخم پنبهء آمريكائى را نخستينبار « استاتينگ » كشيش آمريكايى در اوائل سال 1267 به ايران آورد و در اطراف اورميه كاشت و نظر اولياى دولت را نيز به آن جلب نمود . امير چون در هر كارى كه سود ايران در آن بود اظهار علاقه مىكرد دستور داد مقدارى از تخم آن را ميان مالكين و زارعين تقسيم كنند . چگونگى زراعت آن نيز در روزنامهء وقايع اتفاقيه چاپ شد و به اطلاع مردم رسيد . از كسانى كه آن را كشتند يكى عليقلى ميرزاى اعتضاد السلطنه بود كه در خانى آباد آن را كاشت و ديگر حاجى جعفر خان معمار كه در امير آباد آن را زراعت كرد . در ورامين هم كاشته شد و نتيجهء خوب داد ، بطورى كه از هر پنج سير تخم پنبه آمريكائى در بلوكخوار يك خروار و نيم قوزهء پنبه به دست آمده و در هر بوته آن تا سيصد قوزه ديده مىشد ( مرآت البلدان ، ج 2 ص 76 ) - امير كبير و ايران از فريدون آدميت ( چ 1 ق 2 ص 263 به نقل از وقايع اتفاقيه ) . آقا محمد مهدى ارباب اصفهانى ( ص 143 - ص 105 چاپ اول ) پسر آقا محمد رضاى ارباب و پدر ميرزا محمد حسين فروغى ذكاء الملك و جد محمد على فروغى و ابو الحسن فروغى متولد حدود 1234 كه در اصفهان تعليم و تربيت يافت و در علم و كمال به مقام بلندى رسيد . پس از دورهء شباب سفرى به هند كرد و در آنجا نيز از افاده و استفادهء علمى غافل نگشت ، هرچند كه سفر او ظاهرا به قصد تجارت بوده است . در حدود 1273 به ايران بازگشت و سفرى به طهران نمود ( 1275 ) . در هند طرز عمل آوردن ترياك را فراگرفت و چون به ايران آمد آن را بههم شهريانش ياد داد و كمكم متداول گشت و خود آن را در كتاب « نصف جهان » شرح داده است ( ص 125 ) از كارهاى علمى معتبر او طبع تاريخ و صاف است كه به خوبى از عهدهء تصحيح و توضيح آن برآمده است . اين كتاب در 1269 چاپ شده است . كتاب « نصف جهان » او به اهتمام دكتر منوچهر ستوده به طبع رسيده است ( 1340 ش ) . ارباب مردى بلندقد بوده و اين قد بلند او موضوع مطايبات صادق ملا رجب شاعر همعهد وى قرار گرفته است . صاحب ترجمه در 1314 هجرى قمرى درگذشت و در قبرستان آببخشان اصفهان