محمد حسن خان اعتماد السلطنه
697
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
ورود علوم جديد و مظاهر تمدن فرنگى تعليم زبانهاى خارجى ( ص 127 - ص 91 چاپ اول ) عموميت يافتن زبانهاى خارجى در ايران از تاريخ تأسيس دار الفنون است . با اينكه معلمين دار الفنون در آغاز كار اطريشى و ايتاليائى بودند زبان تدريس آن مدرسه فرانسه بود ، زيرا مترجم زبان آلمانى بجز آندره خياط اطريشى در طهران نبود و مترجم زبان ايتاليائى اصلا وجود نداشت . ولى معلمين اطريشى و ايتاليائى زبان فرانسه را مىدانستند و هفت هشت نفر هم از ايرانيان به اين زبان آشنائى داشتند و مىتوانستند مترجم واقع شوند و احتياجات دار الفنون را برآورند و از اينجا نفوذ زبان فرانسه در تعليمات جديد ايران آغاز شد و روزبهروز توسعه يافت تا پس از شهريور 1320 كه رو به كاهش نهاد . تقريبا يكصد سال زبان فرانسه زبان رسمى تحصيلات و مطالعات خارجى مدارس ايران بود . بعدا محمد حسن خان اعتماد السلطنه در زمان صدارت حاج ميرزا حسين خان سپهسالار در سال 1289 ( منتظم ناصرى ، ج 3 ص 325 ) اقدام به تأسيس مدرسهء مشيريه كرد كه براى تدريس زبانهاى خارجى بخصوص فرانسه بود و به تدريج عدهء فرانسهدانها زياد شد و با برگشتن محصلين اعزامى به فرانسه ، زبان فرانسه در خانوادههاى اعيان رواج خاص يافت . زبان انگليسى در دار الفنون با استخدام مستر تيلر از مواد درسى قرار گرفت ، زيرا زمانى معلم معدنشناسى آن مدرسه انگليسى بود و بعدا نيز چند تن پزشك كه در انگلستان درس خوانده بودند معلم طب مدرسه شدند . زبان انگليسى هم با تأسيس مدرسهء دخترانه و پسرانه آمريكائى در طهران و اورميه و كالج و بيمارستانهاى انگليسى در اصفهان و كرمان و يزد نسبتا رونقى يافت . برخى از مأمورين دولت كه به روسيه و انگلستان و آمريكا و آلمان مىرفتند اين زبانها را خوب فرا مىگرفتند و در ترويج آنها مؤثر بودند .