تنظيم گردد . « 1 » پسر حاجى يعنى حاج حسين آقا شرح حال مختصرى از پدرش نوشته است كه در مجلهء يغما ش 5 س 15 ( 1341 ) به اهتمام ايرج افشار چاپ شده است . « 2 » نهرى از كرج براى بهجت آباد ( ص 122 - ص 88 چاپ اول ) چنان كه در حاشيهء صفحهء 668 اشارت رفت مستوفى الممالك براى اينكه بتواند از آب رود كرج استفاده كند و حقابه‌اى به ملك خود ( بهجت آباد ) اختصاص بدهد آب چشمه‌اى كلان را از آبريز طالقان بوسيلهء نهر انحرافى به رودخانهء لورا ( كرج ) برگردانيد . تفصيلى كه دوستم دكتر منوچهر ستوده از آنجا نوشته است درينجا براى تكميل مطلب به چاپ مىرسد . ( ا . ا . ) نهر چمك‌رو ( بفتح چ و ميم ) - نوشتهء دكتر منوچهر ستوده در دوران ناصرى در سال 1285 قمرى ، ميرزا يوسف مستوفى الممالك كه بعدها صدراعظم شد ، از رودخانهء كرج نهرى براى يوسف آباد و بهجت آباد جدا كرد . ظاهرا با انجام اين كار به حقابهء دهكده‌هاى جنوب كرج لطمه خورده و سروصداى اهالى بلند شده است . ميرزا يوسف براى جبران اين كمبود آب ، دستور مىدهد تا از « چمك‌رو » ( چمك رود ) كه سرچشمهء اصلى شاهرود طالقان است ، نهرى جدا كنند و آب آن را به رودخانهء آزادبر برسانند تا با اضافه شدن اين مقدار آب به آب رودخانهء كرج كمبود آب جبران شود و اينكه شرح اين نهر : دهنهء رودخانهء چمك‌رود ( بفتح چ و ميم و كسر كاف ) به‌طرف شمال و امتداد آن به شرق و سپس به‌طرف جنوب مىپيچد . انتهاى اين دره به كوههاى اويزر ( بفتح الف و زاء ) و كلها ( بفتح كاف ) و كلوان ( بفتح كاف ) كه دهكده‌هاى درهء سيرا است مىرسد و كوه كاهار در جنوب غربى درهء چمك‌رو قرار گرفته است . در تابستان هم داخل درهء « چمك‌رو » بهمن فراوان گاهى به ارتفاع دويست متر ديده مىشود . سدى سنگى به ارتفاع ده دوازده متر جلو اين آب بسته و سطح آب را بالا آورده و از طرف دست راست اين دره ، نهرى از سنگ در بغلهء كوه در حدود هزار و هشتصد متر كشيده و آب را داخل « دره‌چال‌وياين » آورده و با آب آزادبر يك جا كرده‌اند . اين آب پس از گذشتن از آزادبر و كهنه‌ده در ميانرود به آب رودخانهء كرج مىپيوندد . براى حفاظت اين نهر ، در شيب سمت راست رودخانهء چمك‌رو ، سه رديف سنگ‌چين كرده‌اند . ارتفاع سه سنگ‌چين نسبت به پستى و بلندى مسير بلند و كوتاه مىشود . در پاره‌اى از نقاط ارتفاعش تا يك متر و نيم اندازه‌گيرى شد . پس از اتمام كار و سوار شدن آب رفيع‌بيگ‌نامى كه ظاهرا انجام اين كار بر عهدهء او بوده و مختصر طبع شعرى هم داشته است ، دستور داده تا يكى از سنگ‌تراشان بر بدنهء كمرى كه سر راه نهر بوده است ، سطح صافى را با قلم بتراشد و ظاهرا به خط خود بر اين سطح مسطح اين

--> ( 1 ) - براى اطلاع مختصرى نسبت بدان اسناد به مقالهء دكتر اصغر مهدوى به نام « اسناد و نوشتجات يزد » مندرج در ناموارهء دكتر محمود افشار ( جلد چهارم ) مراجعه شود . ( 2 ) - همچنين در كتاب « سواد و بياض » جلد دوم ( تهران ، 1349 ) تجديد چاپ كرده‌ام .