محمد حسن خان اعتماد السلطنه

670

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

مجمع الصنايع ( ص 93 - ص 63 چاپ اول ) اين مؤسسه به وسيلهء حسينعلى خان معير الممالك گويا به دستور شاه تأسيس شده و بيشتر براى تزئينات البسهء نظامى بود . براى شرح تفصيلى رجوع شود به مجلهء يادگار س 4 ش 9 و 10 . عبد الله ميرزا دارا و تعمير دروازه‌هاى زنجان ( ص 94 - ص 63 چاپ اول ) متخلص به « دارا » پسر يازدهم فتحعلى شاه و متولد در روز جمعه 24 جمادى الاولى 1211 هجرى قمرى ، در سيزده سالگى به حكومت زنجان منصوب شد . به اين معنى كه چون شاه مىخواست براى او قلمرو حكومتى ايجاد كند به صوابديد ميرزا شفيع صدراعظم پنج ناحيه از نواحى اطراف زنجان را از مراكز خود جدا كرده « خمسه » نام نهاد و « دارا » را به آنجا فرستاد . دارا داماد سليمان خان اعتضاد الدوله قاجار قوانلو دائى آغا محمد خان و مادرش هم از سادات بود و خود شاهزاده به تعبير برادرش احمد - ميرزاى عضد الدوله سيد ادباى عصر خود و بسيار لطيفه‌گو و موقع‌شناس در صحبت بود . ظرافتها و مطايباتى به نام « قانون » داشت كه در خلوت براى پدرش مىخواند . به علم نجوم آشنا بود . مراد اعتماد السلطنه درينجا از عمارت او مدرسه‌اى است كه در زنجان ساخته بود كه داراى حجرات متعدد و از عمارات خوب آن شهر بود . در 1237 در جنگ ايران و عثمانى شركت داشت و در جنگ دوم روس و ايران نيز . لكن قريحهء ادبى او بر رزم آزمائيش غلبه داشت . دارا در سال 1262 درگذشت و اتفاقا خبر مرگ او و مرگ « نشاطى خان » شاعر را در يك روز به محمد شاه دادند و محمد شاه گفته بود اگر از مرگ نشاطى خان نشاطى دست نمىدهد از غصهء فوت دارا بيم هلاك داشتم ( تاريخ عضدى ، چاپ 2 ص 46 - منتظم ناصرى ، ج 3 ص 191 ) . محلهء سنگلج ( ص 96 - 65 چاپ اول ) محله‌اى كه اكنون خراب شده و به‌جاى آن پارك شهر و ساختمانهاى جنوبى آن احداث و ساخته شده است .