محمد حسن خان اعتماد السلطنه
668
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
سر و صورتى دادند . طبق اين تقسيمنامه رودخانهء كرج به هشتاد و چهار سهم تقسيم شد و از اين هشتاد و چهار سهم نه سهم جهت حقابهء شهر طهران منظور گشت ( رسالهء آب طهران ، آبان 1334 ص 5 ، منتظم ناصرى ، ج 3 ص 186 ) . عكسى از اين تقسيمنامه در اسناد موجود در كتابخانهء مركزى و مركز اسناد دانشگاه طهران نگاهدارى مىشود . « 1 » نه گنبد يزد و شيخعلى خان ( ص 90 - ص 60 چاپ اول ) پسر عموى محمد حسن خان سردار كه از جانب او نيابت حكومت يزد را داشت و اين قنات و قلعه در زمان حكومت حسين خان آجودانباشى در يزد كنده و ساخته شده بود . سد نهر هاشم ( ص 91 - ص 61 چاپ اول ) براى اين مطلب رجوع شود به تاريخ پانصد سالهء خوزستان تأليف احمد كسروى ( چاپ دوم ص 115 و 116 و 117 و 138 ) و سفرنامهء خوزستان حاج نجم الملك چاپ محمد دبيرسياقى در چند موضع . ساختمان سفارت ايران در استانبول ( ص 91 - ص 61 چاپ اول ) ظاهرا امتياز مخصوص دولت ايران از قديم بر ساير دول در عثمانى اين بوده است كه در داخلهء سوراستانبول سفارتخانه داشته باشد . اين سفارتخانهء ملكى ابتدا خانهء
--> ( 1 ) - اينجا مناسبت دارد به كار ديگرى كه در عهد ناصر الدين شاه و به دستور مستوفى الممالك ( ميرزا يوسف ) شد اشاره شود و آن ساختن ديوارهء بلند و جوى انحرافى بر روى آن به منظور برگرداندن و ريزانيدن يكى از چشمههاى بزرگ آبادى گراب ( از سرچشمههاى رود طالقان ) بهسمت آبريز رودخانهء كرج بود . اين ديواره و مجراى سنگى زير قلهء حد فاصل دو آبادى گراب و آزادبر ( كه اولى در درهء طالقان و دومى در درهء لوراى كرج واقع است ) ساخته شد و هنوز بقاياى آن پابرجاست . منظور مستوفى الممالك از اين كار استفاده از آب كرج براى آبيارى بهجت آباد بود كه مالكش بود و مىخواست با افزودن بر آب كرج مجاز باشد به همان مقدار از نهر آب كرج حقابه داشته باشد . باخبرى كه دوستمان آقاى احمد تيرگر كوشككى به منوچهر ستوده رسانيد معلوم شد لوح سنگى تاريخ آن در گوشهاى افتاده . پس ستوده به آنجا رفت و « برنوشتهاى » از آن لوح سنگى آورد و توضيحى روشن دربارهء آن نوشت كه عينا در جاى خود ( صفحهء 691 ) به چاپ مىرسد .