محمد حسن خان اعتماد السلطنه
611
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
مدفون شد . وى در ملاير املاك و علايق بسيار داشت ، چه قسمت عمده از خالصهجات آن حدود را خريده بود و در آنجا باغ بزرگ ساخته بود به مساحت چهار كيلومتر . « * » مدرسهاى نيز براى فرزندان رعاياى خود ساخته بود . در طهران نيز خانقاه و مقبرهء صفى عليشاه را ساخت ، زيرا مريد وى بود . مسجد اقصى در خيابان شاهآباد نيز از مستحدثات اوست . جميل السلطنه زن شيخ خزعل نوادهء او بود دختر امير خان جليل الدوله متوفى 1306 خورشيدى كه بعد از پدر ملقب به سيف الدوله شده بود . وزير نظام ، ميرزا حسن خان ( برادر امير كبير ) ( ص 60 - ص 36 چاپ اول ) يعنى پسر كوچكتر كربلائى قربان آشپز و دربان قائم مقام كه غالبا زيردست برادرش امير كبير كار و از او نيابت مىكرد و ظاهرا بيشتر به علت اطمينان امير به دو بوده است . در 1259 كه امير مأمور ارزنة الروم شد او را نايب وزير نظام آذربايجان گردانيد و پس از صدارت مقام مزبور را به او داد . در رفع غائلهء زنجان او نيز از سركردگان بود و در 1267 حاكم عراق شد و پس از اندك مدتى دوباره به شغل سابق خود در تبريز برگشت و چون امير كبير معزول و كشته شد او هم از سمت خود بر كنار شد . در 1270 دوباره حاكم عراق شد ، اما به نيابت ( منتظم ناصرى ، ج 3 ص 233 ) و ظاهرا آبادانيهائى هم در عراق بهوجود آورد . در 1275 يا 1276 درگذشت و جنازهاش را در كربلا بردند و نزد قبر مادرش به خاك سپردند . ميرزا حسن خان مردى تند بود و بهانهء افواج شورشى بر ضد امير يكى همين تندخوئى او بود . امير نظام ، امير قاسم خان ( ص 60 - ص 36 چاپ اول ) پسر جيران فروغ السلطنه و وليعهد سوم ناصر الدين شاه و متولد 1270 كه نام جد مادرى ناصر الدين شاه بر او نهاده شده است . در يك ماهگى ملقب به امير نظام شد و در 1274 پس از ماجراهاى سياسى بسيار بالاخره به ولايت عهدى تعيين گشت و ميرزا كاظم خان نظام الملك پيشكار او شد و سرانجام در پنج سالگى در 18 ذى القعده 1274 وفات يافت و مهديقلى ميرزا مذكور در
--> ( * ) اين باغ اكنون پارك ملى و داراى چشمهاى بزرگ و درختهاى چنار زيباست .