محمد حسن خان اعتماد السلطنه
520
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
تقربى يافتند . ادوارد در ايران ماند و برادرش به آمريكا رفت . ادوارد در تبريز مغازهاى باز كرد و اجناس اروپائى را وارد مىكرد و مىفروخت و در عينحال كتابها و مطالبى را از زبان انگليسى ترجمه مىكرد كه به وسيلهء منشيان ايرانى انشاء و نوشته مىشد و از آن جمله است كتاب چين كه به دستور بهمن ميرزا پسر عباس ميرزا به فارسى ترجمه شده است . در اوايل سلطنت ناصر الدين شاه به طهران آمد و مترجم وزارت خارجه شد و چون روزنامهء وقايع اتفاقيه داير شد او مطالب جالب را از روزنامههاى اروپائى ترجمه مىكرد تا در وقايع اتفاقيه چاپ شود و يا اينكه به صورت يك روزنامهء خصوصى براى شاه نوشته شود . وى تا آخر عمر اين سمت اخير را داشت . وفات او ميان سالهاى 1270 و 1277 اتفاق افتاد و گويا در تبريز مدفون است . براى شرححال او نيز رجوع شود به امير كبير و ايران آدميت ج 3 ص 368 . « * » صنيع الملك غفارى ، ابو الحسن ( ص 44 - ص 21 چاپ اول ) فرزند ميرزا محمد از خانوادهء غفارى كاشان و عموى ميرزا ابو تراب و ميرزا محمد غفارى كمال الملك متولد حدود سال 1232 . وى از اساتيد فن نقاشى در ايران بود كه در زمان محمد شاه براى تكميل هنر خود سفرى به ايتاليا رفت و پس از بازگشت نقاش رسمى دربار شد . در 1277 روزنامهء دولتى به او سپرده شد و او آن را مصور ساخت . در 1278 ملقب به صنيع الملك شد و تا 1282 كه درگذشت نقاش رسمى دربار و مدير روزنامه و چاپخانهء دولتى بود و در آن سال به سكته درگذشت . صنيع الملك معلم نقاشى شاه نيز بود و هموست كه تمثال مولاى متقيان را از روى يك نقاشى كه در خزانه وجود داشت كشيد و از آن نشانى براى شاه ساخته شد ( 1273 ) . اعتماد السلطنه ( صنيع الدوله ) ، محمد حسن خان ( ص 44 - ص 21 چاپ اول ) پسر سوم و اولاد چهارم حاج على خان حاجب الدوله كه خلقا و خلقا خيلى شبيه به پدر بوده است و اگر اختلافى در مشى زندگى آن دو پيدا شده است به اقتضاء زمان و تحصيلات پسر بوده است . مادرش دختر آقا خان سردار كه فتحعلى شاه او را كور كرده بود و از نوادههاى مصطفى خان قاجار پسر محمد حسن خان و برادر محمد خان بود
--> ( * ) نامههاى اين دو برادر ( ادوارد و چارلز ) به انگليسى چاپ شد و مرحوم اللهيار صالح مقالهاى دربارهء آنها به امضاى « ر . ح . » در راهنماى كتاب دارد ، سال اول ( 1337 ) : 314 - 317 Letters from Persia ( 1828 - 1855 ) . Edited by B . Schwartz , New York , 1942 , 125 P .