محمد حسن خان اعتماد السلطنه

83

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

عظايم يادگارهاى رعاياى اين دولت ابد آيت كه در مدت سلطنت سنين اربعين شمسى برپا ساخته و بر وجهى كه شايان شرف و شأن تواند بود پرداخته باشند هم در قلم خواهد آورد ، خواه در قلمرو اين پادشاه برپا كرده باشند و خواه در خاك پادشاهان ديگر . خلاصهء سخن آنكه آنچه اين شهريار عادل و خسرو باذل در اين چهل سال در راه آبادانى و رفع ويرانى مبذول فرموده است بدون هيچ شبهه و ارتياب در حيطهء حواس حساب درنيايد و در تحت تحديد تحريرات كتاب مىنگنجد ، وَ لَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً . اينك به تعداد بر سبيل اجمال خوض و اشتغال نمائيم . از جلايل ابنيهء مؤسسه و شرايف آثار مقدسهء اين شاهنشاه بيهمال در مدت سلطنت اين چهل سال كه به تواريخ ابتداء يا انتها بعضى از آنها در تضاعيف اشارات ذيل تصريح خواهد نمود . يكى تذهيب قبهء مباركهء مشهد عسكريين صلوات الله و سلام عليهما است كه از وجوه طيب و اموال حلال خاصهء شريفه ظاهر آن بقعهء مطهر و گنبد مقدس را كه بر عظمتى به كمال اشتمال دارد به خشتهاى طلا گرفتن فرموده‌اند و صد هزار بار بر شرف اين فلز كريم افزوده‌اند . و ديگر تذهيب ايوان مبارك حضرت على بن موسى الرضا عليه السلام است كه در صحن جديد ناصرى واقع گرديده . و ديگر تذهيب ايوانات مشهد مقدس كاظمين صلوات الله عليهما است كه فاضل خشتهاى طلاى گنبد عسكريين را در آن مقام محمود به كار بردن فرمود . و ديگر آثار شريفه و اضافات و تصرفات زايد الوصفى است كه در روضه و رواق و صحن و حجرات و معاهد و مواقف و ملحقات و منضمات مشهد اسعد حضرت سيد الخافقين ابى عبد الله الحسين روحى و ارواح العالمين فداه و مزار ساطع الانوار حضرت ابى الفضل العباس عليه السلام به مباشرت و سركارى شيخ عبد الحسين مجتهد اعلى الله مقامه پرداخته شده . و ديگر تذهيب ايوان مطهر حضرت ستى ؟ ؟ ؟ فاطمه بنت موسى بن جعفر است در قم سلام الله عليهم . و ديگر تمام دربهاى مقدسهء روضهء رضويه زادها الله شرفا و مزيه است كه جميع مصاريع و عضادات آنها با صفحات نقرهء خالص پوشيده و پرداخته و در نهايت اهميت و امتياز به سركارى ميرزا فضل الله خان وزير نظام داراى منصب توليت امور آن آستان فرشته پاسبان ساخته شده است . و ديگر تذهيب گنبد شريف و قبهء منيف مزار فائض الانوار حضرت معصومزادهء واجب التكريم سيدنا ابو القاسم عبد العظيم عليه التصلية و التسليم است كه روى خشتهاى ظاهر آن را به طلاى مباح خالص گرفتن فرمود و اين خدمت بزرگ به دستيارى و پايمردى پدر مؤلف پرداخته شد ، اميد كه از بركات اين بزرگواران عمر اين پادشاه تا به روزگاران پاينده و دوران سلطنتش همى فرخنده باد . و ديگر از عيون آثار و غرر مبانى اعليحضرت اقدس صاحبقرانى قصر