محمد حسن خان اعتماد السلطنه
331
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
« * » باب پانزدهم در ذكر ايلچيان مقيم ايران كه در ظرف اين چهل سال از سلطنت بيزوال براى حفظ حقوق اتحاد و مودت و تقويت مواد ارتباط و مراودت ما بين دولت عليهء ايران و ساير دول متحابهء آن مبعوث بودهاند و به اجراء قوانين و انفاد احكام فن عظيم ديپلوماسى قيام نمودهاند . اعم از ايلچيان خارجه در داخله و از داخله در خارجه ، چه از سفراء كبار و چه از وزراء مختار ، و چون قيد اقامت در عنوان اين باب ملحوظ و در مفهوم اين موضوع مأخوذ است پس كسانى كه در اين سنين اربعين به سمت رسالت موقته و ايلچيگرى موعد مخصوص به دربار دولت عليه وارد گرديدهاند و يا از جانب شاهنشاه ايران با ساير سلاطين كرهء زمين ديدار كردهاند از اين عداد خارج خواهند بود . - مانند آتانياز محرم كه از جانب محمد امين خان خوارزمشاه در هفتم محرم سنهء هزار و دويست و شصت و هفت هجريه مطابق سال چهارم از جلوس همايون وارد دربار اين شهريار شد . - و ايلچى دولت فخيمهء ژاپن موسوم به « پوشيدامسحرد » كه به همراهى « پوكوياماكوئىجىرو » مترجم و « فوكاروانواويش » سلطان مهندس و چهار نفر تاجر ژاپنى در ماه شوال سنهء هزار و دويست و نود هفت هجرى وارد دار الخلافهء طهران شده به شرف حضور مبارك نايل گرديدند و تقديم نامهء محبتانگيز و تبليغ پيام مودتآميز اعليحضرت پادشاه مملكت ژاپن كرده اصغاء جواب از طرف قرين الشرف نمودند . - و مثل رضا قلى خان امير الشعراء كه مقارن مراجعت رسول خوارزمشاه به سفارت موقته [ به ] خطهء خيوق مأمور شد . - و ميرزا فضل الله خان كارپرداز كه پس از معاودت سفراء مملكت « بيرما » از دربار اعظم دولت عليه به سمت رسالت موقت مأمور مملكت « بيرما » گرديد . - و مثل ايلچى مملكت « بيرما » كه بعد از مراجعت موكب منصور از سفر اول فرنگ به طهران آمد . - و هكذا سفراء خوقند و بدخشان و جزاير ماليسار و زنگبار و مسقط ، و غير ذلك .
--> ( * ) - باب چهاردهم كه اسامى ملوك ممالك ديگر است حذف شد .