محمد حسن خان اعتماد السلطنه
298
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
عبد الوهاب مرحوم به استظهار عليقلى ميرزا وزير علوم طبع تقاويم را تصاحب نمود . پس ملا هاشم از افسردگى به تجارت پرداخت و تقريبا در سال يكهزار و دويست و هشتاد و پنج از اين نشاهء پردرد و رنج خلاص يافت ، حقا كه در تمام استخراجات و احكام او احدى غلط نيافت و خبطى نديد . ميرزا سيد امين مشهدى برادر ميرزا عبد الباقى منجم است كه متولى مسجد گوهرشاد بوده و در علم هيئت مشرقزمينى سرآمد جميع اساتيد عصر محسوب مىگرديد و در نجوم و هندسه نيز احاطهء عظمى داشت . در فتنهء سالاربارخانهء آن بزرگوار به تاراج رفت ، لهذا به طهران آمد . خط نستعليق و تحرير و ناخن را نيكو مىنوشت و شعر را استادانه مىگفت . در عهد وزارت حاج ميرزا محمد خان سپهسالار اعظم از بىمبالاتى و لاقيدى در عداد متهمين منفى گرديد . اين زمان ظاهرا در بغداد و آن حدود است . ميرزا نصر الله بن آقا محمد رضا [ مراغهاى ] ابن آقا ابو الحسن بن شيخ ميرزا بابا بن حاج بابا خان بن قاضى جهان بن آقا بيك ابن قاضى عبد الله بن قاضى علاء الدوله بن قاضى شرف الدين بن خواجه شمس الدين بن شيخ محيى الدين بن العربى . از مردم مراغه بود . در علم تنجيم به مقامى عظيم رسيد و در فنون رياضيه بالكليه درجهء بلند داشت . اواخر سلطنت خاقان مغفور فتحعلى شاه رحمه الله منجمباشى خاص شد و بتدريج از اعيان عهد گرديد و تيول لايق و مرسوم قابل به هم رسانيد . و خواجه شمس الدين پسر محيى الدين بن العربى را خواجه نصير الدين براى بستن رصد به مراغه آورد و او آنجا بماند و نژاد محيى الدين مشهور است كه به حاتم طائى مىرسد . بارى ميرزا نصر الله سال يكهزار و دويست و هفتاد و شش درگذشت و اولادى محصل علوم برجاى گذاشت . آقا سيد محمد مهدى جهانشاهى از مشاهير فضلاء تبريز است و فعلا در طهران توقف دارد و سلالهء سادات جهانشاهيه كلية در صقع آذربايجان مىباشند . و مشاراليه شخصا شغل روشنانيهاى مشاهد مشرفهء عراق عرب را اداره كرده است . ميرزا عبد العلى ابن ملا احمد گرگانى علم نجوم را محكم ساخته در استخراج و احكام و نوشتن تقويم را نيك ماهر است و تكميل اين فن را خدمت استاد ماهر ميرزا اسد الله هزارجريبى منجمباشى كرده ، و كرگان قريهاى است از تبريز .