محمد حسن خان اعتماد السلطنه

286

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

آقا سيد حسين خطاط طهرانى در قلم نستعليق اعجاز مىكرد و باب حيرت بر دلهاى آگاه باز مىنمود . منصب معلمى مشق حضرت اقدس و الا مظفر الدين ميرزا وليعهد دام ظله الممدود با اين استاد راد بود . در سال يكهزار و سيصد هجرى به دار السلطنهء تبريز رحلت فرمود . ميرزا حسن بن ميرزا دوستمحمد اصفهانى از عظماء منجمين و فحول اساتيد اين فن است . تولدش در دار السلطنهء اصفهان شب چهارشنبه بيست و دويم شهر جمادى الاولى سنهء يكهزار و دويست و يازده هجرى مطابق لفظ « تاريخ » روى داد . والد مرحوم ميرزا دوست محمد منجم ، خان محمد منجم بوده است از اهل خراسان و فوت مرحوم ميرزا محمد حسن شب دوشنبه بيست و هشتم شهر ذيقعده سنهء يكهزار و دويست و نود و دو به دار السلطنهء اصفهان افتاد و خود آن مرحوم به همين وضع استخراج نموده و معين كرده بوده است و جنازه‌اش به نجف اشرف حمل گرديده و ابتداء تحصيل علم خدمت مرحوم والد خود نموده است و والدش در حاشيهء تقويمى نگاشته است كه اين تقويم را نور چشمى ميرزا حسن در پانزده سالگى خود استخراج نموده و اين استاد قادر هشتاد و هفت استخراج فرموده ، شصت و هفت استخراج وى مطابق زمان حياتش بوده است و بيست استخراج بعد از فوت آن مرحوم باقى مانده كه تاكنون هفت استخراج ديگر از آنها برجا مىباشد و استحكام عمل آن فاضل فرزانه و استاد يگانه بر جميع منجمين اين قرن مبرهن است . مىگويند بقيهء استخراجات او را كه سنين مابعد الموتش است بعضى از منجمين اين عصر از ورثهء او همه ساله خريده و مىخرند و به كار برده و مىبرند ، و الله العالم . ميرزا محمد صادق از علماء سارى است و در سنهء 1292 در آن شهر به حضور همايونى مشرف شده . آقا زين العابدين خطاط اصفهانى از مفاخر عظيمهء اين دولت است كه او در قلم نسخ كرامت اظهار مىفرمود . تعليم آن استاد لازم التعظيم از آقا محمود خوشنويس اصفهانى عليه الرحمه بود و به لقب « اشرف الكتاب » از دولت عليه اشتهار يافت . شمار شاگردانش بسيار است . الحق كه از حسنات دهر و مآثر اين عصر بود و قرب يكصد سال زندگانى كرد و در نهم شعبان سال يكهزار و دويست و نود و شش به اصفهان رحلت گزيد ، رحمة الله عليه . حاج محمد باقر از علماء سارى است . آقا غلامعلى خطاط اصفهانى نسخ‌نويسان مملكت ايران در حضور او همه خاضع بودند . صيت استادى اين