محمد حسن خان اعتماد السلطنه
282
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
والدش حاجى آقا ابو الحسن كه الان هم زنده است از عتبات به اروميه آمد . ميل والدش اين بود كه او صاحب مسجد و محراب و منبر باشد . ولى آن مرحوم خود قبول اين مناصب را نكرده انزوا ورزيد تا در سنهء يكهزار و دويست و هشتاد و چهار هجرى به رحمت ايزدى پيوست . سن شريفش تقريبا پنجاه سال بود و از اول عمر تا آخر ابدا ملاهى را ارتكاب نفرموده و تا چه رسد به مناهى . در علم اعداد و اوفاق و جفر هم كمال مهارت را داشت و اكثر اوقات به رياضت و عبادت اشتغال مىورزيد ، رحمه الله . ميرزا رضا الرضوى اليزدى از نوابهاى آن مملكت است . در خط نسخ به مقام صناديد اساتيد رسيد . به طهران نيز آمده اهل علم و فضل بسى مقدمش را گرامى داشتند . جلالت قدر و عظمت شأنش هم مشهور است . ميرزا محمد منجم افشار ارموى از اقوام و منسوبان مرحوم آقا تقى منجم ابن حاج ابو الحسن است . در علم نجوم تسلطى عجيب داشت و احكامش مصون از خطا بود . از جمله به سالها قبل از رحلتش كيفيت فوت خود را استخراج كرده در صفحهاى كه الان در دست بازماندگانش موجود است نوشته و تطابق النعل بالنعل موافق افتاد ، رحمه الله . ميرزا محمد تقى خطاط مشهدى در قلم نسخ از اساتيد مشهور عصر بود و نامش به همه جاى ايران انتشار يافت . در زمان وزارت ميرزا تقى خان امير اتابيك به طهران آمد و به كربلا رفت و مراجعت كرده در مشهد مقدس رحلت يافت . ميرزا محمد على خطاط خوانسارى از اجلهء استادان قلم نسخ بود و در دار الخلافه سكنى داشت ، رحمة الله عليه . ملا حسين منجم افشار از شاگردان ميرزا محمد افشار است و زمانى هم در خدمت ملا آقاى منجم افشار و ملا صادق منجم افشار و ملا على منجم افشار تعليم گرفته بود . بارى آن مرحوم در علم نجوم احاطهء شامل و بر عمل استخراج مهارت كامل داشت و استخراج بسيار كرده الان پارهاى دستورات او حاضر است . مردى خوشمشرب و نيكو محضر بوده و صبيهء مرحوم فضان آقاى ميرپنج را در حبالهء نكاح داشت و در سال هشتم يا نهم سلطنت جاودانى وفات كرد . اولادى كه قابل جانشينى پدر در اين علم باشد ندارد . حاج سيد محمد شيرازى در سلسلهء مرثيهخوانها و نوحهگرهاى طهران به تقدس و فضل امتياز دارد .