محمد حسن خان اعتماد السلطنه

270

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

نظر رسيده . ملا هادى نحوى قزوينى از مشايخ نحويهاى مذكورين در قزوين بود . ملا على عطار قزوينى از فضلاء علماء قزوين بود ، در كتب عربيه و بعضى از سطوح ديگر تدريس مىكرد ، غفر الله له . ميرزا حسن اصفهانى خلف وافر الشرف ملا على نورى طيب الله تعالى تربته ، از فحول جامعين بين المنقول و المعقول بود . در صدارت عظمى ميرزا آقا خان از اصفهان به طهران آمد و تشريفات فوق الوصف بديد ، از جمله ميرزا آقا خان صدر اعظم به يك نوبت هزار تومان تقديم محضر آن دانشور حكمت‌پرور داشت ، رحمة الله عليهما . ميرزا محمد على قاينى فيلسوفى معتبر و بالخصوص در هندسه و نجوم به استادى مسلم بود . از خط نستعليق او هركلمه‌اى را به چندين سطر مىبايست ستودن . نسخه‌اى از مثنوى رومى مىگويند در سى سال نوشته و به مغفرت‌مآب حاج فرهاد ميرزا معتمد الدوله داده است . شطر اعظم از عمر آن حكيم مسلم در اصفهان و طهران مصروف افتاد . نواب و الا سلطان اويس ميرزا معتمد الدولهء ثانى والى حالى مملكت فارس و نواب عبد العلى ميرزا احتشام الدوله در خدمت آن بزرگوار زمان بسيار تلمذ كرده‌اند . سال يكهزار و سيصد و پنج به دار الخلافه از سراى سپنج رحلت گزيد و در مشهد امام‌زاده يحيى ( ع ) مدفون گرديد . حاج سيد اسمعيل حسينى ساوجى شيخ الاسلام آن ملك است و در علم و فضل مقامى عالى دارد . فرزند دانشمندش حاج سيد ابو محمد كه از بطن صبيهء شيخ المجتهدين مرحوم حاج ميرزا احمد مىباشد به انواع فضائل آراسته است و از هرگونه رذايل پيراسته ، در سفر حج سفرنامهء نغز نگاشته و منازل ما بين دمشق و كوفه را كه خط ذهاب و اياب اهل بيت عصمت عليهم السلام است به درستى ضبط كرده . حاج مولى باقر واعظ از سالها در طهران به امتياز از اقران مسلم است و از ميان مشاهير اهل منبر . دايرهء تتبع و تبحر او اتساعى يافته علماء عظام و مجتهدين عصر نيز وى را بسيار محترم مىدارند و او را به يك درجهء مخصوص از مروجين شرع مىشمارند . مطالب و مروياتش به صحت و متانت ممتاز است . تأليفات چند از اين واعظ دانشمند به صدور رسيده ، از آن جمله است جنة النعيم فى احوال عبد العظيم ( ع ) . در طى