و شكوهى تمام مىبردند . آنچه آن دانشمند هنرپرور از مناصب و مواجب و شئونات و مراتب در حق اهل علم و ارباب كمال برقرار ساخت به حيطهء ضبط و قيد درنمىگنجد . انبساط خاطر و انشراح صدرش منحصر بود به مجلس مذاكرات علميه . در جميع فنون عتيقهء آسيائى و معارف طريقه و صناعات جديدهء اروپى با اساتيد آنها مشاركت حاذقانه مىكرد و مخصوصا در حكمت متوسطهء مشرق‌زمينى خود از صناديد اساتيد به شمار مىآمد . اول كسى كه لقب وزير علومى در ايران گرفت او بود و از منصبهاى درجهء اول اين دولت و شئونات و مراتب عصر خود به همگى نايل گرديد ، الا مقام شخص اولى و صدارت عظمى كه على العاده بر ملكزادگان مجوز نيست . از مجالست علماء و افاضل و مذاكرهء علوم و فضائل هيچوقت ملالت نمىيافت و كسالت نمىگرفت . ملكهء سخا و علو همت او بساط شهرت قاآن مغول و حاتم طى طى كرد . در كثرت محفوظات و سعهء دايرهء اطلاعات و غزارت مواد محاضرات اعجوبهء روزگار بود و بر رسوخ عقايد و مقام يقين وى كه از روى آثار بلانهايت و امارات غير محدود بر همه محقق و مبرهن گرديده بود مفتيان و مجتهدين همى تحسين مىآوردند . در تاريخ و اسطرلاب و هندسه و بسيارى از مسائل كتابها و رسائل ساخته از خدمات و زحمات وى در راه دولت و ملت ايران لختى را بر سبيل اشارت در فهرستات مطبوعهء خويش و مؤلفات زمانهاى پيش برنگاشته‌ام و شكرانهء حقوق او را نسبت به من شخصا بگزاشته‌ام . در اشعار « فخرى » تخلص مىكرد . امير الشعراء بعضى از منظومات وى را در « مجمع الفصحاء » بياورده است و من العجب كه تقريبا شانزده سال پيش از فوت آن دانشور بيهمال ميرزا احمد نامى صورت منامى دربارهء او به حضور مرحوم علامة الزمانى ملا آقاى ترك داغستانى معروض داشته و آن بزرگوار صورت واقعه را به شرح در يكى از تصنيفاتش نگاشته بود . تأويل آن رؤيا در يوم عاشوراء سنهء يكهزار و دويست و نود و هشت كه ملكزاده در شب آن درگذشت به تفصيل تمام ظهور يافت و متن و حواشى آن خواب با وضع و اتفاقات حمل جنازهء نواب مغفرت‌مآب به رأى العين مطابق افتاد ، حذو النعل بالنعل و طبقات اهالى دار الخلافه را از ظهور آن مطابقه و انكشاف تأويل آن صورت رؤياى صادقه حيرتى عظيم روى داد . مزار اين بزرگوار در يكى از حجرات سمت شرقى صحن شمالى مشهد حضرت عبد العظيم الحسنى است ، غفر الله له . ميرزا عليمحمد خان كاشانى شيبانى در ادبيات كم انباز و در فن ترسل و انشاء و علم سياق و حساب از اقران ممتاز است و خط تحرير را در شيوهء اساتيد عصر بسيار خوش و نغز مىنويسد . از چندين سال است كه در دار الطباعهء دولتى و دواير جرايد رسمى به راستى و درستى خدمت مىكند و از جمله مباهاتى كه در عالم دارم اين است كه در زير سايهء همايون شخصى را تربيت