محمد حسن خان اعتماد السلطنه
234
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
حاج ميرزا عسكرى شريف بروجردى و از فضلاى اولاد حاج مولى اسد الله حجة الاسلام است ، و ميرزا محمد مهدى برادر اعيانى او نيز از افاضل عصر بود . آقا صدر الدين امام جمعهء بروجرد و اين منصب را اين سلسله در اين دولت همى بر سبيل وراثت مىدارند ، و مشاراليه خلف ميرزا علينقى آتى الذكر است . ميرزا علينقى امام جمعهء بروجرد در فقه و اصول و منطق و اعراب از صناديد اساتيد بود ، و نژاد ايشان به مشايخ كاشان مىرسد كه تربت آن جماعت در آن ولايت مزارى است مشهور ، منهم الشيخ سليمان المجتهد قدس سره . ميرزا احمد مجتهد تبريزى در مملكت آذربايجان حافظ حماى شريعت و پشتيبان بزرگ ملت بود . رياستى كبير و شهرتى عالمگير داشت . همان شأن و شرف در نسل و خلقش تاكنون باقى است . منصب امامت جمعه و جماعت آن سامان و حكومت شرعيهء كليهء ايالت آذربايجان با اين دودمان قدسنشان است و از بزرگى اين دودمان و جلالت مقام و نبالت شأن ايشان اگر شرحى لايق بخواهيم نوشت از تعهد اختصار البته بر كنار خواهيم افتاد . و اين عالم بزرگ اسلام موافق آنچه در « سالنامهء نخستين ايران » نوشتهايم در سال يكهزار و دويست و شصت و پنج از سراى سپنج ارتحال جست ، طيب الله روحه الشريف . حاج ميرزا علينقى طباطبائى از اعاظم مجتهدين كربلا بود و از رياست و شهرت و اعتبار دين و دولت سهمى عظيم و حظى وافر داشت . چون اين بزرگوار نيز اصلا و اهلا ايرانى است اسم شريفش در قلم آمد ، اعلى الله تعالى فى الجنة مقامه . ملا حسن شعبانكردى قزوينى مجتهدى مسلم و در تتبع و مزيد فضل بر كافهء معاصرين مقدم بود . در مملكت قزوين رياستى خطير و شهرتى جهانگير داشت . در فنون چند كتابهاى سودمند ساخته از جمله مقتلى كه مجتهدانه پرداخته به طبع رسيده است . دو فرزند دانشمندش آقا جمال الدين و آقا صدر الدين هردو فى - التاريخ در دار الخلافه توقف دارند . حاج آقا مجتهد رشت از علماء بزرگ دار المرز است و از حجة الاسلام و المسلمين حاج ميرزا حبيب الله رشتى مد ظله العالى تصديق اجتهاد دارد . والد بزرگوارش حاج ملا ميرزا حسن خلف