[ خطبة كتاب ] بسم الله الرحمن الرحيم از آنجا كه سرشت و نهاد اين غلام خانزاد بر شكرگزارى و نمكشناسى است پاس حقوق و سپاس نعمتهاى اين دولت را دام ظلالها و عم نوالها بر خويشتن و اسلاف بدون تصلف و جزاف تالى تكاليف مليه مىشناسد و در عداد فرايض اوليه مىشمارد و از اخص و اهم طرق شكر نعم كه مردم بىبضاعت عادم الاستطاعة را مىسزد استعمال بنان است و استخدام لسان ، چنان كه پيشواى اين فن و پيغمبر سخن ابو طيب متنبى گفته كه : لا خيل عندك تهديها و لا مال * فليسعد النطق ان لم تسعد الحال و بندهء نگارنده طول اين طريق و غور اين فج عميق بسيار پيموده است و در آثار و اخبار سلالهء قاجار تصنيفها نموده و همه از اقتضاء حسن نيت و اجتماع جهات مزيت در حضرت مينو بسطت شاهنشاه گيتىپناه ، فروغ‌بخش ديهيم و گاه ، خسرو دنيا و دين ، شهريار زمان و زمين ، وارث تاج و تخت قديم ، حافظ آيين و شرع قويم ، ابر نيسان جود و احسان ، سد طوفان جور و طغيان ، قطب فلك سعادت و بختيارى ، مركز دايرهء سلطنت و جهاندارى ، سلطان السلاطين و خاقان الخواقين السلطان ناصر الدين شاه قاجار مد الله ظلال دولته الى يوم القرار مقبول افتاده و مطبوع گرديده است ، فلله الحمد و المن كه - تقبلها ربها بقبول حسن . و در اين وقت كه از تاريخ هجرى كه بر سنين قمرى است حجهء ست و ثلثمائة بعد الالف 1306 در رسيد و از سنين شمسى سلطنت بىزوال خسرو بيهمال يك اربعين كامل برآمد از اين عقد سعيد بنده را خدمتى به خاطر خليد آنكه اخبار و آثار و مزايا و مفاخر و خصايص و مآثر اين چهل سال شمسى را بر اسلوبى جديد و طرازى بديع تلفيق نمايد كه الى اليوم از مورخ هيچ عهدى معهود نبوده و از كتب آثار و اخبار هيچ پادشاهى مشهود نگشته باشد تا در ضمن مدلل سازد و مبرهن دارد كه مملكت ايران از كارهاى خارق و ترقيات فائق و انواع آبادانيها و رفع هرگونه ويرانيها آنچه در اين چهل سال بديده است از دوران كيومرث الى الحال نشنيده از قبيل ترويج صناعات و علوم و تصحيح عادات و رسوم و انتشار فنون جديد و افتتاح صنايع بديع و كافهء ظهورات و عموم اكتشافات و تربيتهاى طبقات اهالى و اشاعهء فلسفهء متعالى و ايقاظ طبايع از غفلت جهالات و بعث نفوس به كسب هنرها و تحصيل كمالات و تأسيسات اصول دوائر دولت و تقنينات قواعد تربيت ملك و ملت و وضع موازين عدل و احسان و رفع دواوين جور و عدوان و تكميل قواى حربيهء مملكت و تعديل طبيعت ناريهء سلطنت و ايجاد كارخانجات مهمات و ملزومات لشكرى و افتتاح ابواب تنظيمات و تعليمات فنون جديدهء سپاهيگرى و تأسيس مدارس علوم متعلقهء به سوق عسكر خصوصا و