محمد حسن خان اعتماد السلطنه
229
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
آقا سيد احمد از سادات اخوى طهران در سير و سلوك مقامى بلند و مرتبهاى ارجمند به هم رسانيد . گروهى از فقهاء عظام و انبوهى از خواص ذوى الاحترام حلقهء ارادت وى بر گوش داشتند . از بزرگان طريقت به مزيد مراقبت آداب و سنن شريعت ممتاز بود ، قدس الله سره . آقا سيد يحيى از اجلهء سادات اخوى دار الخلافه بود ، رضوان الله عليه . حاج ملا رضاى مجتهد دامغانى عالمى بود ربانى . ملا محمد تقى كاشانى مقيم طهران از مشاهير فقهاء و مشايخ علما است . فى التاريخ هفتاد سال از عمرش گذشته و اواخر عمر را همى در قضاء و فصل خصومات گذرانيده . آثار بسيار دارد : از آن جمله است سفينة النجاة در فقه و هداية الطالبين كه به طبع رسيده و بحر الفوائد در هفت جلد مشتمل بر انواع دانشهاى سودمند و جامع الاصول كه ناقص است و جامع المواعظ و رسالهء شق القمر و رسالهء رد نصارى و توضيح الايات و وسيلة النجاة و نجم الهدايه و ايضاح المشتبهات و غير ذلك . ملا محمد هاشم ساكن زينآباد من قرى قزوين از فقهاء مشهور بود و بر طريقهء اخباريه مىرفت و نسلا از دودهء قاجار قزوينى به شمار مىآمد . و اين تخمه همانا از عهد سلاطين صفويه انار الله براهينهم در ملك قزوين توطن گزيدهاند كه از معتقدين آن اجاق و مريدان آن دوده بودهاند ، و صفويه در نخست شهر قزوين را كرسى سلطنت و پايهء سرير قرار دادند . و از قاجار قزوين كه غالبا به پردلى و بهادرى متصفند مردم نامى برآمده . امير كونه خان سارى اصلان كه از صناديد سردارهاى شاه عباس ماضى و صاحب حمام قاجار واقع در دار السلطنهء قزوين است از اين گروه جلادتپژوه بود . خدمات و زحمات او را در راه دين و دولت از تواريخ صفويه مىبايد خواند . و هكذا فرزندش عباسقلى خان ، و در نوبت سلطنت قاجاريه حسين خان سردار كه از اجلهء قواد خاقان مغفور فتحعلى شاه بود نيز از ايشان است . محاربات وى تواريخ اين سلسله را مشحون ساخت . و هكذا برادرش حسن خان ، و كذلك لطفعلى بيك عبد الربآبادى نايب ايشك آقاسىباشى شاه شهيد آقا محمد خان كه در حمل جنازهء آن سلطان گيتىستان به آستان ولايتنشان همراه بود . و از معاصرين مرحوم نجف خان عبد الربآبادى سرهنگ كه از فتنهء سالار و فتح هرات و حراست كلات زخمهاى منكر از تيغ و تفنگ همى داشت از نژاد امير كونه خان