محمد حسن خان اعتماد السلطنه

194

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

دار الخلافه و فيصل خصومات اشتغال داشت و در جميع دوران اشتهار و روزگار اعتبارش كه به حكومت شرعيه گذشت احدى او را مورد قدح نتوانست ساختن ، حتى اشخاص محكوم عليهم . خلف الصدق او جناب آقا حسين اينك به جاى پدر بزرگوار در مسجد ميرزا عبد الكريم كه در محلهء سنگلج افتاده امامت جماعت دارد ، و نجم‌آباد از قريه‌هاى الكاى ساوجبلاغ طهران است . حاج مولى آقاى مجتهد خوئينى فقيهى متبحر و محدثى متتبع و محققى متدرب مىباشد و ساكن دار السلطنهء قزوين است و در تاريخ تأليف اين كتاب رياست شرعيهء آن خطه من جميع الجهات با اوست و در آن مملكت برحسب شايستگى و سزاوارى قبول عامه و در حسن بيان و تفهيم دقايق قدرتى تامه دارد و در انواع علوم شرعيه تصنيفات پرداخته است ، مد الله ايام ترويجه . حاج مولى محمد اشرفى مجتهد از مفاخر مذهب جعفرى و حجج فرقهء حقه مىباشد . گروهى از اهالى ايران او را تقليد مىكنند . اين بزرگوار در ميان علماء عصر به جمع ما بين شريعت و طريقت اختصاص يافته است . از دور و نزديك همه كس به جان و دل ارادت وى مىورزند و از فحول رؤساء عصر بيان منبر او را كسى ندارد ، مد الله تعالى ظلاله . حاج شيخ على مجتهد مرند در سال يكهزار و دويست و نود و نه هجرى به سكته درگذشت . حاج شيخ محمد رحيم بروجردى مجاور مشهد مقدس رضوى ، رياستى معتدبها در صفحهء خراسان دارد . زمانى نيز مباشر توليت آستانهء مباركه بوده . تحصيلش در خدمت مرحوم حاج مولى اسد الله بروجردى مشهور به حجة الاسلام و غيره شده . حاج ميرزا حبيب الله مجتهد رشتى از اجلاء تلاميذ مرحوم شيخ مرتضى الانصارى است . صيت تبحرش در فقه و اصول ممالك عرب و عجم را فروگرفته . به چند سال قبل از اين بر نيت زيارت مشهد مقدس رضوى به دار الخلافه عبور داد . از جانب دولت و ملت تشريفات عظمى در حقش به ظهور رسيد و هم در جميع شهرهاى بزرگ و مراكز ايالات واقعه در خط عبور وى ذهابا و ايابا محض تعظيم شعائر شرعيت كافهء طبقات متنوعهء شيعه از خواص و عوام پذيرائى و بدرقهء او را ازدحام تمام كردند . امروز از مجلس تدريس و تحقيق و افاضت او در علم اصول فقه كافهء طلبهء مجاورين نجف اشرف منتفع مىگردند .