محمد حسن خان اعتماد السلطنه

192

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

بسط يد و نفاذ امر و رواج حكم او را از ابناء عصر احدى نداشت و تمام عمر عزيز در نشر احكام و قضاء حوائج و حفظ حدود و حراست اسلام گذاشت . درجهء اجتهاد و علو مقام فقاهت و تفصيل اساتيد و اجازات و ساير مراتب علميهء وى در نامهء دانشوران ناصرى به شرح مسطور است . مضجع مقدس اين بزرگوار در داخلهء دار الخلافهء ناصره در بين دربين عتيق و جديد حضرت عبد العظيم ( ع ) مزار و مدفن مسلمانان است و مطاف ملائكهء آسمان ، نور الله مرقده و شرف مشهده . ميرزا زين العابدين امام جمعهء دار الخلافه از اجلهء علماء طهران است و افتخار بزرگ ملت و دولت ايران . فضلى باهر دارد و رياستى قاهر و در ورع و تقوى و جلالت شأن و علو مقام نيز از طراز اول محسوب مىگردد . از سيماى شريف و شمايل مباركش انوار حقگزارى لامع است و آثار بزرگوارى ساطع . به حسن خلق و ملكات محموده و خصال ستوده قلب مسلم و ذمى را صيد فرموده و در بنديخانهء بندگى قيد نموده است . چون والد جليلش ميرزا ابو القاسم امام جمعهء سابق الذكر طابت تربته درگذشت و چنين خلفى بزرگوار برجا گذاشت مقام امامت جمعه و جماعت و توليت جامع كبير سلطانى و ساير شئونات و مراتب حسب الارث و الاستحقاق به اين برگزيدهء آفاق انتقال يافت و از ديوان عزيز در اين خصوص فرمان و تشريف به صدور رسيد . و بدايت امر كه شخصا به تحصيل علوم و تكميل فنون مىپرداخت عم معظمش ميرزا مرتضى صدر العلماء را نايب خويش ساخت . ولى در اين تاريخ از بيست و شش سال است كه بذاته مباشر وظايف و اعمال اين منصب رفيع و متحمل تكاليف و اعباء اين مقام منيع مىباشد و در دين و دولت و ملك و ملت اعتبارى فائق و اقتدارى خارق به هم رسانيده ، در بسط يد و نفاذ امر و سماع كلمه و قدرت ترويج و حفظ حدود تالى پدر بزرگوار است ، و لذا بعد از فوت حاج ملا على مجتهد كنى قدس سره امور اوقاف مدرسهء فخريه به مقام رياست عظمى و كياست كبراى وى موكول افتاد . همانا علو ذات و شرف عنصر و امتياز نسب و اصل و فهم و فضل و ساير مزاياء و سجاياى اين عالم جليل ذات اقدس شاهنشاه اسلام‌پناه ايده الله را به بذل توجهات و مراحم خارق العاده دعوت نمود تا آنكه وى را به شرف مصاهرت من بين علماء العالم قرين اختصاص فرمود . و تاكنون موافق آنچه در باب اولاد و حفدهء صلب مبارك شاهنشاهى نيز از اين كتاب مستطاب نوشتيم اوج سلطنت عظمى را دو كوكب سعد از سپهر اين صهر طالع شده است و ساطع گرديده . و ان غلاما بين كسرى و هاشم * لا فضل من ينطت عليه التمآئم حاج شيخ محمد باقر اصفهانى از مروجين دين بود و كبراء مجتهدين ، خلف شيخ محمد تقى صاحب الحاشيه اعلى