محمد حسن خان اعتماد السلطنه
182
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
سفر قم و شكارگاه مسيله حركت در چهارم شوال سنهء هزار و دويست و هشتاد و چهار ، مطابق سال بيست و يكم از جلوس همايون ، ورود بيست و دويم شوال مسطور . مسافرت مملكت گيلان حركت در يكشنبه بيستم شوال سنهء هزار و دويست و هشتاد و شش هجريه ، مطابق سال بيست و سيم از جلوس همايون ، ورود به دار الخلافهء طهران در پانزدهم شهر ذيحجه از سال مسطور . مسافرت عتبات عاليات عرش درجات ائمهء عراق سلام الله عليهم اجمعين ، و اين اولين مسافرتى است كه پادشاه ايران شخصا با سمت سلم و صورت صلح قدم از خاك خود به خارج گذاشته است . حركت در بيستم شهر جمادى الثانيهء سنهء هزار و دويست و هشتاد و هفت هجريه مطابق سال بيست و چهارم از جلوس همايون ، ورود به دار الخلافه سهشنبه غرهء ذيحجه از سال مسطور . ميرزا اسمعيل تفرشى « دبير » تخلص در تاريخ اين مسافرت گفته است كه : موكب ناصر دين شه چه شد و باز آمد * از طواف عتبات و سفر آن صفحات زد به تاريخ همايونش رقم كلك دبير * باز آمد شه آزاده بگاه از عتبات سفر سياحت سواحل بحر خزر تارة بعد اخرى در سنهء هزار و دويست و هشتاد و نه هجريه مطابق سال بيست و ششم از جلوس همايون . مسافرت اول فرنگستان نهضت از دار الخلافه شنبه بيست و يكم صفر سنهء هزار و دويست و نود هجريه ، مطابق سال بيست و هفتم از جلوس همايون ، ورود به دار الخلافه در سلخ رجب سنهء مسطوره ميرزا اسمعيل تفرشى كه دبير تخلص دارد در تاريخ اين مسافرت ملاحظهء ماه خروج از خاك ايران و يوم جلوس بر تخت سلام عام را نموده و سروده است كه : چو يكهزار و دو صد با نود ز هجرت رفت * مه ربيع نخستين شهنشههء ايران ابو المظفر و النصر ناصر الدين شاه * كه آفتاب ملوك است و سايهء يزدان به پنجماهه سفر كرد با نشاط و ظفر * به عزم سير و سياحت سوى فرنگستان پس از سياحت آنجا به عزو فيروزى * به سوى ملك خود آمد به غرهء شعبان سفر ثانى مملكت مازندران حركت از اقدسيه بيست و چهارم شعبان سنهء هزار و دويست و نود و دو هجريه ، مطابق سال بيست و نهم از جلوس همايون ، مراجعت به مقر خلافت در شنبه پنجم ذى القعدهء سنهء مسطوره . سفر ثانى فرنگستان كه منسلخا عن سمة الرسمية بود . حركت در پنجشنبه سلخ ربيع الاول كه پانزده روز