محمد حسن خان اعتماد السلطنه

153

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

قرار گرفت بلكه در طلاوت الوان و حسن تزويق به مراتب شتى تكميل يافت . دليل اين قوس نزولا و صعودا مقايسهء قاسانيات « 1 » ابنيهء مهمه و مشاهد عظيمه و مساجد كريمه است كه در اين عصر جديد و ازمنهء متوسطه و قرون قديمه به كار رفته و استعمال گرديده است . شيوع انواع نانهاى فرنگى كه خبازان مسلمين مىپزند و مىفروشند . شيوع استضائت به نفط و چراغهاى آن در جميع بلاد ايران به حدى كه غالبا ناسخ روغن كرچك شده است . شيوع استضائت به شمع گچين به حدى كه غالبا ناسخ شمعهاى پيه گرديده . شيوع كبريت فرنگى به حدى كه ناسخ گوگرد سابق است . شيوع قوى فرنگى به حدى كه مطلقا ناسخ سنگ و چقماق است . شيوع طبخ چلاو و پلاو با الوان خورشها در بازار طهران و امثال آن از امصار جامعهء ايران . سابقا در تمام دار الخلافه از چلاو تبريز و پلاو قزوين يك دو سه دكه بيشتر داير نبوده است و اينك كارخانجات بازارى اين دو لون مطبوخ مخصوص مع ما يتعلق بهما و يضاف اليها البته به يكصد مىرسد و مىگذرد و در جميع آنها هم خوراك ناهار مهيا مىشود و هم غذاى شام مصروف مىگردد موافق رسم و ديدن پاريس و لندن . شيوع استعمال سيب‌زمينى اين نعمت معتدبها كه اصلا امر يكى است اگرچه از عهد خاقان مغفور فتحعلى شاه به توسط سر جان ملكم سفير حكومت كنپانى « 2 » هندوستان مقيم دربار دار الخلافهء طهران وارد ايران گرديد و در دوران شاه مرحوم محمد شاه قاجار به تربيت حاجى ميرزا آقاسى اندك رواجى پذيرفت ولى به سرحدى نرسيد كه مانند ساير زراعات از ارتفاعات ايران به شمار آيد امروز از اقوات عمومى محسوب است و هردو صنفش در نزد توانگر و درويش مرغوب . شيوع استعمال باميه كه از خضراوات مستطرفهء جديد الزرع است .

--> ( 1 ) - ( - كاشى ) ( 2 ) - ( - كمپانى )