محمد حسن خان اعتماد السلطنه
121
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
جناب شريعتمآب ميرزا زين العابدين امام جمعهء طهران سلمه الله تعالى متعلق است . آجودانيه جناب جلالتمآب آقا رضا خان اقبال السلطنه وزير قورخانهء مباركه . و قريهء قاسمآباد از مؤتمن السلطان محمد حسن خان معروف به محقق . و قريهء مجيدآباد كه مرحوم حاج محمد خان ابرى حاجب الدوله آن را احياء نموده است . و مدرسهء شاهزاده خانم طاب ثراها والدهء نواب و الا عبد الحسين ميرزا نصرة الدوله دام اجلاله در دار الخلافهء طهران . و مدرسهء مرحوم فرخ خان امين الدوله كه در محلهء چالميدان از محلات عتيقهء دار الخلافه طهران واقع شده . و مدرسهء حاجى سيد جعفر لاريجانى كه هم در طهران به مدرسهء دانگى مشهور است . و مدرسهء كاظميه در طهران به نام ميرزا سيد كاظم مستوفى اصطبل مباركه مىباشد ، و تدريس اين بناء با جناب سيد الفقهاء مجتهد العصر آقا ميرزا سيد على اكبر تفرشى دام ظله العالى است . و مدرسهء سعديه در طهران كه مرحوم حاجى قنبر على خان كرد ما فى سعد الدوله يادگار گذاشته . و مسجد مرحوم آقا محمد مهدى ترك آذربايجانى ملك التجار كه در جنب حمام چال از طهران واقع شده . و تيمچهء حاجب الدوله واقعهء در طهران كه به اسم بانى اصل آن مرحوم حاجى على خان اعتماد السلطنه والد مؤلف است و از وى به ساير رجال انتقال يافت ، و امروز انفع و انفس و اعلى و اغلى و امجد و اعود مستغلات دار الخلافه مىباشد . حسن سليقه و لطف طبيعه و امتياز قريحهء مرحوم والد ماجد عليه الرحمه را از طرح و طرز اين بنيان منيع و اساس بديع استنباط مىتوان كرد . و سراى امير كه به نام مرحوم ميرزا تقى خان امير اتابك اعظم است و در ضمن تواريخ آثار به سال انشاء آن اشارت نموديم . بناء و احداث رباط خاتونآباد به دست مرحوم حجة الاسلام و المسلمين حاج ملا على كنى . ايجاد پل بر رودخانهء شور راه قم به دست مرحوم حاج ميرزا بيك نورى فراش خلوت اعليحضرت اقدس همايونى . ايضا بناء پل بر رودخانهء جاجرود واقع در سر راه بومهن كه قافلهء طهران از اين راه به مازندران مىرود به همت مرحوم مشاراليه . عمارات منظريه واقعهء در قرب قريهء شاشگرد سر راه جديد قم از طهران كه مشتمل است بر كاروانسراى بسيار وسيع و مهمانخانهء معتبر و قناتى مستحدث كه تماما به همت بزرگانهء جناب مستطاب اجل امين السلطان ثانى وفقه الله تعالى ساخته شده تاريخ اين بناء را مقرب الحضرة ميرزا صادق فراهانى چنين يافته كه : صادق پروانه به تاريخ گفت * نصر من الله و فتح قريب انشاء و بناء كوشك نصرت واقعه در دامنهء كوه كوگداغ زرند بر سر راه شوسهء