ميرزا مهدي خان استر آبادى
مقدمه 31
جهانگشاى نادرى ( فارسى )
اين مرجع بقلم آقاى مينورسكى نوشته شده ، و بوسيله آقاى رجبنيا به فارسى ترجمه گرديده و بنام « سازمان ادارى حكومت صفوى » يا « تحقيقات و حواشى و تعليقات استاد مينورسكى بر تذكرة الملوك » ببازار آمده است و حاوى اطلاعات تاريخى و جغرافيايى گرانبهايى راجع بدوران صفوى است . 3 - مطالبى راجع بطوايف و ايلها : اين قسمت در حقيقت تتمهء بحث سابق يعنى بحث اسماء اماكن است و ازينرو واجد همانهايى است كه در اسماء اماكن گفته آمد . - از آنجا كه پيشرفت صنايع و تمدن بسرعت مشغول اسكان ايلها و طوايف مىباشد آن چنان سرعتى كه ممكن است بعد نسلى نه از ايل اثر ماند نه از سنن ايلى . لذا در تعليقه سعى شده كه يورت هر ايل به شكل كامل و مشخص گفتهايد - البته تا آنجا كه مدارك موجود كمك مىكند - براى آنكه اگر آن ايل از ايلى خارج شود و تن بشهرنشينى دهد وضع زندگى و ييلاق و قشلاق و بالاخره يورت و مساكن آن ايجاد اشكال براى خواننده نكند . اميدواريم اين قسمت از تعليقه - كه شايد يگانه مدركى است راجع به بيشتر طوايف مقيم در آسياى جنوب غربى - مورد نظر علاقمندان افتد . 4 - مطالب تاريخى تعليقه گرچه « جهانگشا » از بهترين و مستندترين تواريخ دورهء نادرى است ولى از آنجا كه نويسندهء آن منشى نادر بوده و بدست او بركشيده شده است و نيز ما ايرانيان را در ستايش قلدرها و ديكتاتورها دستى است كه در كمتر ملتى است . لذا پارهاى از مطالب آن مجمل و نارسا مينمود و لازم بود كه روشنتر و صريحتر در دسترس خوانندگان قرار گيرد . خوشبختانه در عرض كتاب « جهانگشا » چند كتاب فارسى و چند كتاب خارجى ، راجع بوقايع زمان نادر ، وجود دارد كه تطبيق اقوال آنها رفع اجمال « جهانگشا » مىكند و قضاياى مبهم آن را عريانتر در معرض نمايش قرار ميدهد . - در تعليقه براى رفع اجمال و نارسائى كلام تا آنجا كه امكان داشت از اين گونه مدارك استفادت شد و نام مدرك نيز در ذيل آن بحث آمد .