درس هشتم : جنگ خندق ، اوج رويارويى كفر و ايمان جنگ خندق يكى از سرنوشت‌سازترين نبردهاى صدر اسلام است . احزاب مخالف حكومت اسلامى ، همهء توان خود را به كار بستند ، شايد بتوانند اسلام را از ميان بردارند . ليكن در سايهء عنايتهاى خداوند ، درايت و كاردانى پيامبر ( ص ) و رشادت و پايمردى مسلمانان ، سپاه احزاب شكست خورد و مسلمانان پيروز شدند . زمينه‌هاى پيدايش مبارزه با اسلام انگيزهء اتحاد صفوف مخالفان شد . مشركان و يهود ، قبل از جنگ احزاب اقدامهاى نظامى جداگانه‌اى كردند اما نتيجه‌اى نداشت . اين بار تصميم گرفتند ، همدست شده ، حمله‌اى همه جانبه عليه مركز حكومت اسلامى تدارك ببينند . تعدادى از سران يهود كه بيشترشان از بنىنضير بودند ، راهى مكه شدند و براى انجام عمليات گستردهء مشترك با مشركان وارد گفتگو شده ، قول همه گونه همكارى و همراهى را به آنها دادند . سران قريش نيز از اين پيشنهاد بگرمى استقبال كرده ، به جمع‌آورى نيرو و امكانات نظامى پرداختند . فتنه انگيزان يهود چند قبيلهء عرب ديگر را نيز با خود همراه ساختند و به اين ترتيب اتحاد نيرومندى از مشركان و يهود به وجود آمد . « 1 » چنان كه پيش از اين گفته شد ، ابوسفيان در پايان جنگ احد ، به مسلمانان پيشنهاد كرد كه سال ديگر در محل بدر با هم نبرد كنند ، اما در وقت مقرر حاضر نشد . اين امر باعث سرشكستگى او شد ، در نتيجه دنبال فرصتى بود تا حيثيت خود را اعاده كند . اين بود كه از پيشنهاد يهوديان استقبال كرد و آمادهء جنگ شد .

--> ( 1 ) - السيرة النبويه ، ج 3 ، ص 225 .