داد مسلمانان شبانه حركت كردند تا به دشمن رسيدند و دشمن سركش را فرارى ساخته غنيمتهاى بسيارى به دست آوردند . « 1 » الف - غزوهء ذات الرقاع اين غزوه عليه مردم نجد صورت گرفت كه قصد تهاجم به مدينه را داشتند . تعداد مسلمانان هفتصد يا هشتصد نفر بود . وقتى به نزديكى دشمن رسيدند ، رسول خدا ( ص ) با كسب اطلاعات لازم متوجه شد كه دشمن گريخته است . با اين وجود ، چون احتمال مىداد كه در كوههاى اطراف كمين كرده باشند ، حضرتش نماز خوف به جاى آورد ، مبادا غافلگير شود . « 2 » ب - غزوه دومة الجندل دومة الجندل در سر راه حجاز و شام بود و از مدينه فاصلهء زيادى داشت . مردم اين ناحيه قصد هجوم به مدينه را داشتند . سپاه اسلام با عبور از راههاى بسيار سخت ، دشمن را وادار به فرار ساخت . مكه در موضع ضعف مكيان در اين مدت جز برخى تلاشهاى مذبوحانه مثل تحريك اعراب براى به شهادت رسانيدن مبلّغان اسلام در واقعهء رجيع ، كار چشمگيرى صورت ندادند . البته كارهاى پيامبر ( ص ) را زير نظر داشتند و براى يك جنگ سرنوشت ساز برنامه‌ريزى مىكردند اما موضع نظامى آنان به رغم موفقيتى كه در احد به دست آورده بودند ، بسيار ضعيف بود . الف - تخلف از بدرالموعد چنان كه در جنگ احد نوشته شد ، ابوسفيان خود پيشنهاد كرد كه در آينده در محل بدر با مسلمانان بجنگد . رسول خدا ( ص ) نيز اين پيشنهاد را پذيرفته بود . از اين رو ، سپاهيان اسلام را در وقت مقرر ، همراه با كالاهاى تجارتى به محل بدر كه يك بازار

--> ( 1 ) - مغازى ، مترجم ، ج 1 ، ص 252 - 254 . ( 2 ) - براى آگاهى بيشتر ر . ك . همان ، ص 294 - 295 .