خلاصه جنگ احد به تلافى انتقام كشتگان بدر ، رهايى از تنگناى اقتصادى و تثبيت رهبرى متزلزل شدهء قريش از سوى مشركان مكه عليه حكومت اسلامى بر پا شد . مشركان ، به خلاف جنگ بدر در اين نبرد از وحدت و انسجام و روحيه‌اى بالا برخوردار بودند ، در حالى كه مسلمانان بر سر كيفيت دفاع با هم اختلاف پيدا كردند . منافقان در آغاز عازم ميدان جنگ شدند ، اما از نيمهء راه بازگشتند . تعداد سپاهيان اسلام به مراتب كمتر از لشكريان قريش بود . فرمانده سپاه اسلام رسول خدا ( ص ) بود و ابوسفيان فرماندهى مشركان را بر عهده داشت . رسول خدا ( ص ) در هنگام استقرار سپاه اسلام در احد نيروها را با توجه به موازين نظامى آرايش داد . مسلمانان در مرحلهء اول جنگ ، دشمن را وادار به فرار ساختند . با فرار دشمن ، مسلمانان مشغول گردآورى غنيمتها شدند و تيراندازان موضع خود را ترك كردند . قريش با استفاده از اصل غافلگيرى ، مرحلهء دوم جنگ را به نفع خود تمام كرد . تعدادى از رزمندگان اسلام از جمله حضرت على ( ع ) در اين جنگ از خود رشادتى بىمانند نشان دادند . ابوسفيان بر ضد مسلمانان دست به جنگ روانى زد كه با پاسخ شديد پيامبر ( ص ) روبه‌رو شد . تعداد شهداى اسلام در اين جنگ بين 65 تا هفتاد نفر بود و مشركان 22 كشته به جاى نهادند .