مؤته شهرى است در مركز دشت حاصلخيز شمال اردن ، در جانب كرانهء جنوبى بحر الميت در جنوب شهر كرك . « 1 » اهميت مؤته به لحاظ جنگى است كه ميان سپاه روم و سپاه اسلام پيش آمد . به نوشتهء مسعودى ، در جمادى الاول سال هشتم ، زيد بن حارثه و جعفر بن ابيطالب و عبد اللّه بن رواحه به اتفاق جمعى براى جنگ با روميان به سوى مؤته رفتند كه جزو بلقاى دمشق و شام است ؛ چون شرحبيل بن عمرو غسّانى ، حارث بن عمير ازدى ، فرستادهء پيامبر خدا ( ص ) ، را كه سوى فرمانرواى بصرى مىرفت كشته بود . سپاه اسلام كه در حدود سه هزار كس بود با سپاه روميان كه صد هزار نفر بودند به مقابله برخاست . فرماندهان سپاه اسلام يكى پس از ديگر به شهادت رسيدند ؛ آنگاه خالد بن وليد سپاه شكست‌خوردهء اسلام را به مدينه بازگردانيد . « 2 » همو مىنويسد : در ماه صفر سال يازدهم هجرت ، پيامبر خدا ( ص ) اسامة بن زيد را مأمور بلقاء و اذرعات و مؤتهء دمشق كرد تا انتقام خون پدر را بگيرد . « 3 » ياقوت مىنويسد : مؤته از آباديهاى بلقاء در مرزهاى شام است و گفته‌اند كه از مشارف شام محسوب مىشود . « 4 » ابو الفداء نيز مىنويسد : مؤته در كمتر از يك منزلى شهر كرك واقع است و قبر جعفر طيّار و اصحاب او در آنجاست . « 5 » شوبك « 6 » يكى از قلعه‌هاى صليبيان در اردن هاشمى امروز بوده و در شمال وادى عربه و جنوب بحر الميت قرار دارد . « 7 » در 509 ق / 1115 م ، بالدوين ، امير فرنگان ، به ناحيهء شراة بازگشت و تصميم گرفت كه آنجا را براى هميشه اشغال كند . او از حبرون سرازير شد و پايين بحر الميت را دور زد و وادى عربه را كه از بحر الميت تا خليج عقبه كشيده شده ، پشت سر نهاد و در شوبك كه يكى از چند ناحيهء حاصلخيز اين منطقهء بىحاصل بود و تا نزديكترين پايگاه فرنگان تقريبا صد ميل فاصله داشت ، قلعه‌اى عظيم برآورد

--> ( 1 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 3 ، ص 2885 و اطلس تايمز ؛ « نقشه » . ( 2 ) . التنبيه و الاشراف ؛ ص 243 - 244 . ( 3 ) . همان ؛ ص 255 . ( 4 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 220 . ( 5 ) . تقويم البلدان ؛ ص 267 . ( 6 ) . Sabak ( 7 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 2 ، ص 1500 و اطلس تايمز ؛ « نقشه » .