مسافران و بازرگانان به ديگر شهرهاست و هم‌اكنون در دست فرنگيان است . « 1 » حميرى در قرن نهم هجرى اين شهر را وصف كرده مىنويسد : طرطوشه در كوهپايه‌اى واقع است و شهر ، ديوارى بلند دارد كه از آثار دوران امويان است . در شهر ، بازارها و ساختمانها و باغهاست و در لنگرگاه آن ، كارگاهى است كه از چوب درختان صنوبر كشتيهاى بزرگ مىسازند كه مانند آن در هيچ جاى عالم ديده نمىشود . درخت صنوبر آنجا ، چوبى سرخ رنگ و پوستى صاف دارد و فساد نمىپذيرد و بادوام است و موريانه در آن لانه نمىگذارد . شهر ، حومه‌اى وسيع و چهار دروازه دارد كه همهء درهاى آن آهنين است . در شهر انواع صنايع و كالا وجود دارد . شهر ، جامعى با حياط و صحن بزرگ دارد كه گرداگرد آن پنج شبستان است . اين مسجد در 245 ق / 859 - 860 م بنا شده . در اين شهر چهار گرمابه وجود دارد . « 2 » برشلونه يا بارسلون بندر و شهر مركز ايالت بارسلون و كاتالونيا در شمال شرقى اسپانياست و در كنار درياى مديترانه قرار دارد . بارسلون از نظر بزرگى دومين شهر اسپانياست و بزرگترين بندر و مركز بازرگانى و صنعتى مهم اين كشور است و كارخانه‌هاى بزرگ ماشين‌سازى دارد . اكنون شهرى زيباست و بناهاى قديمى آن ، مانند كليساى سانتاماريا دلمار و تالار شهردارى باقيمانده از قرن چهاردهم ميلادى است . آثارى هم از دورهء روميان در اين شهر ديده مىشود . اين شهر نيز در حمله موسى بن نصير و طارق به شهرهاى شمالى اسپانيا فتح شد . در 157 ق / 774 م سليمان بن يقظان ، والى برشلونه ، با كمك و پشتيبانى شارلمانى ، بر عبد الرحمن داخل خروج كرد ؛ ولى پس از مرگ هم‌پيمان او ، شارلمانى ، عبد الرحمن به نواحى شمالى لشكر كشيد و در 165 ق / 781 م ، پس از محاصره سرقسطه و تصرف آنجا ، دوباره بلاد شمالى ( طرّكونه و برشلونه ) آرام گرفت و به اطاعت عبد الرحمن داخل درآمد . « 3 » در 174 ق / 790 م مطروح بن سليمان بن يقظان در برشلونه قيام كرد . هشام بن عبد الرحمن ، عبد الله بن عثمان ، سردار

--> ( 1 ) . معجم البلدان ؛ ج 4 ، ص 30 و تقويم البلدان ؛ ص 219 . ( 2 ) . روض المعطار ؛ ص 390 . ( 3 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 181 و 200 .