جيّان چشمه‌هاى بسيار دارد و محصولاتش فراوان است ؛ چون خاكش خوب و حاصلخيز است . از آنجا حرير بسيار به دست آيد . جيّان از بزرگترين شهرهاى اندلس است و از ديگر شهرهاى آن ديار ، پرنعمت‌تر و استوارتر است . « 1 » حميرى دربارهء جيّان همان اطلاعاتى را كه ادريسى و ياقوت داده‌اند تأييد مىكند و علاوه بر آن ، مىنويسد : جيّان چشمهء گوارايى دارد كه بر فراز آن ، گنبدى با قوسهاست و كار گذشتگان بوده ، اين چشمه آبگير بزرگى نيز دارد كه در كنار آن ، حمام الثور واقع است و بر كنار آن ، گاوى مرمرين نصب شده است و در كنار آن نيز حمام الولد واقع است و اين دو حمام متعلق به سلطان است . در جيّان گرمابه‌هاى ديگرى چون حمام ابن سليم و حمام ابن طرفه و حمام ابن اسحاق وجود دارد . از ديگر چشمه‌هاى جيّان ، چشمة البلاط است كه بر فراز آن نيز گنبدى قوسى شكل قرار دارد و آب اين چشمه هيچگاه كم نمىشود . در كنار آن نيز حمامى است كه به حمام حسين معروف است . آب اين چشمه زمين وسيعى را مشروب مىكند و آسيابهاى زيادى با آن مىگردد . جامع شهر جيّان بر زمين بلندى واقع است و با پله بدان بالا مىروند . مسجد ، ساختمان و پنج صحن دارد كه در اطراف آنها ستونهاى مرمرين استوارى قرار دارد . صحن بزرگ مسجد نيز ستونهايى دارد كه بر فراز آنها سقفهايى زده‌اند . ساختمان جامع به دستور عبد الرحمن بن حكم و به دست غلام او ، مسرة كه كارگزار جيّان بوده ، بنا شده است . ناحيه جيّان اقاليم متعدد و بازارهاى فراوان دارد و از شريفترين نواحى اندلس است . « 2 » آنچه تا به اينجا گفتيم دربارهء اقليم اول اندلس و شهرهاى مهم آن بود ؛ لكن در اين اقليم ، شهرهاى فراوان ديگرى وجود دارد كه به لحاظ اختصار از وصف آنها صرف‌نظر كرديم . ولايت دوم اندلس اين ناحيه سراسر اسپانياى ميانين را دربرمىگرفت و مشرق آن به درياى مديترانه ،

--> ( 1 ) . تقويم البلدان ؛ ص 213 . ( 2 ) . روض المعطار ؛ ص 183 - 184 .