و در ميان پيروان بربر خود به مالقه رفت . « 1 » مالقه از اوايل 417 ق / 1026 م پس از ورود يحيى بن على بن حمّود ، پايگاه و پايتخت دولت بنى حمّود بود . سرانجام ، اين شهر در 456 ق / 1064 م به دست باديس بن حبّوس ، صاحب غرناطه ، فتح شد و دولت بنى حمود منقرض گرديد . « 2 » يوسف بن تاشفين ، امير مرابطين ، در 483 ق / 1090 م افواجى از لشكر خود را به مالقه فرستاد و صاحب آن ، تميم بن بلّقين برادر عبد الله ، را گرفت و دست بسته به مغرب و سپس به شهر سوس فرستاد و دولت بنى حبّوس را منقرض كرد . « 3 » در 548 ق / 1153 م موحدين به اندلس وارد شدند . امير موحدين ، عبد المؤمن ، پسران خود را به امارت بلاد منصوب كرد و سبته و مالقه و جزيرة الخضراء را به پسر خود ، ابو سعيد ، سپرد . « 4 » در 559 ق / 1163 - 1164 م عباد بن عباد مالقه را محاصره كرد و با غلبهء بربرها بر آنجا ، شهر غارت شد و فقر همه جا را فراگرفت و مردم دچار ناامنى شدند و آثار فراوانى ويران شد . بعد از آن ، در فتنه ابن حسون ، جمع بيشمارى از مردم كشته شدند و شهر ويران شد و باقى مردم به شهرهاى ديگر پناه بردند . « 5 » ادريسى در قرن ششم و مقارن با اين اوضاع ، در وصف مالقه مىنويسد : شهرى نيكو و پرجمعيت و سرزمينى وسيع و گشاده است . بازارهايش آباد و پر از كالاهاى بازرگانى است . نعمتهايش بسيار است و دور تا دور شهر را درختان انجيرى فراگرفته كه مانند آنها در آن سرزمين نيست و انجير آن را به شهرهاى مصر و شام و عراق صادر مىكنند و چه بسا به هند نيز صادر مىشود و از بهترين نوع انجير در خوبى و گوارايى است و به انجير ريّه معروف است . شهر مالقه دو حومهء بزرگ دارد : يكى حومهء فنتناله و ديگرى تبانين . آب آشاميدنى مردم مالقه از چاههاى كم عمق و آب آنها بسيار گواراست . در كنار شهر درّه‌اى است كه در زمستان و بهار آب در آن جارى است ؛ ولى آب آن دائمى نيست . مالقه شهرى استوار و محكم است و در دامنه كوهى بلند به نام فاره قرار دارد و داراى دو ربض ( حومه ) بدون ديوار

--> ( 1 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 655 . ( 2 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 667 و 672 . ( 3 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 5 ، ص 185 . ( 4 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 3 ، ص 352 - 353 . ( 5 ) . روض المعطار ؛ ص 518 .