حسين قرچانلو
487
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
دهد تا از آنجا مملكت را اداره كند و فرمان راند . پس ، شهرك شاهانه جديدى به نام مدينة الزاهره را كه بناى آن دو سال به طول انجاميد ، در 368 ق / 978 م پىافكند . عدهاى گويند كه مدينة الزاهره در دشتى در جنوب شرقى قرطبه ، در انحناى رود وادى الكبير و به فاصلهء چند ميلى آن قرار داشت . بعضى هم گفتهاند كه مدينة الزاهره در زمينى در مشرق قرطبه بر ساحل جنوبى رود وادى الكبير بوده است . المنصور محمد بن ابى عامر در الزاهره قصر شاهانهء پرشكوه و مسجد و بناهايى براى امور ادارى و سكونت نگهبانان و خواص خود ترتيب داد و اطراف آن را به وزرا و سرداران و بزرگان و رجال دولت اقطاع داد . آنان نيز براى خود خانههاى بزرگى بنا كردند و در شهر ، كوچهها و بازارهاى پهناورى احداث كردند و ربض آن به ربض قرطبه پيوست و ديرى نپاييد كه مدينة الزاهره از نظر بزرگى و رونق با مدينة الزهراء پهلو مىزد . محمد بن ابى عامر در اوايل 370 ق / 980 م به مدينة الزاهره نقل مكان كرد و از ميان صقالبه و بربر براى خود نگهبانان خاص برگزيد . « 1 » وى در كنار الزاهره شهرك ديگرى با قصرها و باغهاى زيبا ساخت و آن را عامريه ناميد و براى استراحت ، غالبا ، به آنجا مىرفت . « 2 » از مهمترين كارهاى عمرانى او قسمتى است كه به مسجد جامع قرطبه افزوده است . به نوشتهء مقرى ، منصور بن ابى عامر براى توسعه مسجد جامع قرطبه ، خانههايى را كه در اطراف مسجد بود و بايد خراب مىشد از صاحبانشان خريد . فقط زنى از آن ميان درخواست كرد كه به جاى پول ، خانهاى در نخله ( يكى از محلههاى شهر ) به او دهند كه منصور دستور داد براى او خانهاى در نخله خريدند . مخارج توسعهء عامرى در مسجد جامع قرطبه ، حدود 161 هزار دينار شد كه همهء آن از محل خمس تأمين گرديد . در اين زمان ، درازاى مسجد از سمت قبله به طرف داخل ، بيش از 225 ذراع بود كه پس از افزودن 105 ذراع ديگر به آن - كه از شرق به غرب بود - به حدود 330 ذراع رسيد . پهناى مسجد نيز به 230 ذراع توسعه يافت . منصور بن ابى عامر هشت سقف ديگر به سقفهاى قبلى مسجد اضافه كرد
--> ( 1 ) . نفح الطيب ؛ ج 2 ، ص 114 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 525 - 526 . ( 2 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 571 .