عبارت بودند از : شيرى كه كنار آن آهويى قرار داشت و پهلوى آن نهنگى ديده مىشد كه روبروى آن اژدها و عقاب و فيلى قرار داشت و در هر دو طرف آنها كبوتر و شاهين و طاووس و جوجه و مرغ و خروس و قوش و باز مرصع طلايى گذارده بودند و همان‌طور كه گفته شد ، از دهان و منقار آنها آب مىريخت . « 1 » اين اوصاف شگفت از قصر الزهراء كه بيشتر به اوصاف كاخهاى هزار و يك شب شباهت دارد ، در روايات بيشتر مورخان آمده و برخى از آنان ، آن را به عيان ديده‌اند . همه راويان در يك چيز متّفقند و آن اينكه در عالم اسلام ، بنايى به زيبايى و شكوهمندى قصر الزهراء ساخته نشده است . « 2 » عبد الرحمن ناصر در الزهراء مسجد عظيمى نيز بنا كرد . بناى اين مسجد چهل و هشت روز به طول انجاميد ؛ زيرا هر روز هزار بنّا و كارگر و هنرمند و صنعتگر در آن كار مىكردند . اين مسجد ستونها و طاقهاى عظيم و منبرى در نهايت صنعت و آراسته به زر و جواهر داشت و الحق آيتى از آيات فخامت و جمال بود . « 3 » عبد الرحمن ناصر در مدينة الزهراء مكان وسيعى براى زندگى حيوانات وحشى در نظر گرفت . اين مكان فضايى گشاده ، ولى محصور به شبكه‌ها و تورها بود و جايگاهى براى پرندگان داشت . عبد الرحمن همچنين كارخانه‌هايى براى ساختن اسلحه و زيورآلات در مدينة الزهراء بنا كرد . « 4 » بناى مدينة الزهراء تا پايان حيات عبد الرحمن ، يعنى سال 350 ق بىوقفه ادامه داشت و تكميل آن ، در عهد پسرش ، حكم المستنصر ، نيز ادامه يافت ؛ ولى همين‌كه بناى قصر و مسجد در 329 ق به پايان رسيد ، سراى خلافت به آنجا منتقل شد . بدين گونه ، مدينة الزهراء در كنار قرطبه نخستين مركز خلافت در اندلس شد . « 5 » دربارهء اين شهرك شاهى ، اوصاف و ارقام حيرت‌آورى نقل شده كه حكايت از عظمت و شكوه آن دارد . مقرّى به نقل از ابن حيّان مورخ اندلسى مىنويسد : مدينة الزهراء زمينى به

--> ( 1 ) . تمدن اسلام و عرب ؛ ص 357 ، 359 . ( 2 ) . نفح الطيب ؛ ج 2 ، ص 69 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 431 . ( 3 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 101 و همانجا . ( 4 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 3 ، ص 207 . ( 5 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 431 .