است كه ميان آن و ساحل دريا پنج شب راه فاصله است . در سرزمين قرطبه به سبب فراوانى درندگان بوزينه وجود ندارد . « 1 » يعقوبى ( متوفاى 282 ق ) مطلب چندان مهمى دربارهء قرطبه ندارد ؛ فقط مىنويسد : متغلّب بنى اميه ( منظور عبد الرحمن داخل است كه به زور وارد آنجا شد ) در آن اقامت دارد . « 2 » محمد بن عبد الرحمن بن الحكم كه از سال 238 - 273 ق / 852 - 886 م در اندلس حكومت كرد ، توجه فراوانى به آثار و ابنيه قرطبه داشت . او مقدم بر همهء بناها ، تعميراتى در مسجد جامع انجام داد ؛ نخست ، آن قسمت را كه پدرش بر وسط مسجد افزوده و ناتمام مانده بود به پايان آورد و در آن مقصوره‌اى بنا كرد . او نخستين امير اموى اندلس است كه به مقصوره رفت . همچنين ، قسمتى از مسجد را كه عبد الرحمن اول ( عبد الرحمن داخل ) احداث كرده بود ، تعمير كرد و رونق و شكوه پيشين را به آن بازگردانيد . منية الرصافه را نيز كه جدش ، عبد الرحمن داخل ، احداث كرده بود از نو تجديد عمارت كرد و باغها و گردشگاههاى آن را از نو رونق بخشيد و درختهاى نادر در آن غرس كرد و معروف است كه وى روزها و شبها در آنجا به گردش مىپرداخت . امير محمد بن عبد الرحمن در يكى از مزارعش به نام كنتش در جنوب غربى قرطبه بستانسرايى خاص كه به منية كنتش معروف شد احداث كرد و در زيبا ساختن آن كوشش بسيار نمود . اين بستانسرا همان است كه ابن عبدربّه دربارهء آن اشعارى سروده است . « 3 » در اواخر قرن سوم هجرى ابن فقيه ( د 290 ق ) مىنويسد : دار الضرب قرطبه در جايى به نام باب العطّارين واقع است . درهمهاى ايشان مسكوك نيست و در معاملات از پولى به نام فلوس استفاده مىكنند . هر شصت فلوس برابر يك درهم است و درهمهاى ايشان طبليا خوانده مىشود . امويان ديوانى دارند كه از آن ، به عرب و موالى و غيره رزق و روزى مىدهند . قرطبه هوايى پاكيزه دارد و در تابستان ، مردم به لباس نازك نياز پيدا نمىكنند . در منطقهء قرطبه چشمه‌ها و چاههاى آب است و نزديك شهر ، كوهى است كه آن را شلير خوانند و بر آن برف وجود دارد و ميان آن كوه و شهر قرطبه چهار روز راه

--> ( 1 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 68 ، 132 . ( 2 ) . البلدان ؛ ص 133 . ( 3 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 238 - 239 .