است . « 1 » هنگامى كه به اندلس آمد ، در كنار رود وادى الكوير محلى را تعيين كرد و شهر را پىافكند و در اطراف آن ديوارى از صخره سنگها كشيد . در ميان اين ديوار دو شهر كوچك كه قرينه و مانند يكديگر بودند ، بنا كرد و بر آن نامى مشتق از نام خود و روم نهاد و آن را رومية يوليش ناميد . « 2 » در 94 ق / 712 م ، موسى بن نصير بعد از فتح قرمونه به اشبيليه آمد . اشبيليه از بزرگترين مراكز اندلس بود . بناهاى محكم و استوار داشت و قبل از آمدن گوتها به اندلس ، پايتخت پادشاهان رومى اندلس بود . چون گوتها بر آنجا مسلط شدند و در طليطله استقرار يافتند ، دانشمندان و نويسندگان و بزرگان رومى در شهر اشبيليه باقى ماندند . موسى بن نصير اشبيليه را يك ماه محاصره و سپس فتح كرد . « 3 » بعد از رفتن موسى و محاصره كردن شهر مارده ، گوتهاى اشبيليه بر ضد مسلمانان قيام كردند و مردم دو شهر لبله و باجه هم به آنها پيوستند و حدود هشتاد نفر از مسلمانان را كشتند . اين خبر چون به موسى رسيد ، پس از فتح مارده ، پسرش عبد العزيز را با سپاهى به اشبيليه فرستاد و دوباره آنجا را فتح كرد . « 4 » موسى بن نصير هنگام بازگشت به دمشق پايتخت خود را به اشبيليه برد و اين بدان سبب بود كه اشبيليه به دريا نزديك بود . عبد العزيز ، پسر موسى ، نيز پايتخت خود را اشبيليه قرار داد و با بيوهء ردريك ، پادشاه گوت ، كه عربها او را امّ عاصم مىگفتند و نام اصلى او ايله بود ، ازدواج كرد . « 5 » به روايت ابن عبد الحكم و ابن عذارى مراكشى ، همسر او دختر ردريك بوده نه زنش . « 6 » عبد العزيز در پايتخت جديد ، ديرسانتاروفينا را براى سكونت خود و زنش انتخاب كرد و نخستين تغييرات را به ذوق و روش عرب در آن دير انجام داد . مهاجران از مصر و شام و عراق و ايران به نزد او مىرفتند و به اين ترتيب زراعت و تجارت و صنعت در آن شهر رونق گرفت . . . . اصلاحات او باعث رنجش حسودان شد . او را متهم كردند كه قصد استقلال اسپانيا را از

--> ( 1 ) . روض المعطار ؛ ص 58 . ( 2 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 1382 . ( 3 ) . البيان المغرب ؛ ج 2 ، ص 14 . ( 4 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 15 و اندلس يا حكومت مسلمين در اروپا ؛ ص 14 - 15 . ( 5 ) . البيان المغرب ؛ ج 2 ، ص 23 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 53 و 72 . ( 6 ) . فتوح مصر و اخبارها ؛ ص 354 و البيان المغرب ؛ ج 2 ، ص 23 - 24 .