حسين قرچانلو

457

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

جنگ با آنان برخاستند و از گل ( فرانسه ) بيرونشان كردند . از آن پس گوتها در اسپانيا سكونت گزيدند و طليطله را پايتخت خويش ساختند . گوتها قريب به دويست سال بر اسپانيا فرمان راندند تا آنگاه كه مسلمانان اسپانيا را فتح كردند . « 1 » در رجب 92 ، طارق بن زياد از لايقترين سركردگان موسى بن نصير با سپاه مختصرى مركب از هفت هزار تن مردان كارى در محلى كه هنوز به نام وى به جبل الطارق معروف است ، پياده گرديد و به پيشروى خود ادامه داد تا طليطله « 2 » پايتخت گوتها را گرفت . مسلمانان پس از فتح اسپانيا اين سرزمين را براساس تقسيمات قبلى كه احتمالا از زمان روميان و گوتها معمول بود ، « 3 » به پنج ولايت مهم تقسيم كردند كه در دورهء اسلامى هر ولايت حاكم مستقلى داشت . ولايت اول اندلس ولايت اول ، شامل اقليم يا ناحيت اندلس بود ؛ « 4 » سرزمينى كه ميان درياى مديترانه و رود وادى الكبير و از آنجا تا نهر وادىيانه ( نهر وادىانه ) گسترده شده بود . شهرهاى مشهورش عبارت بودند از : اشبيليه ، قرطبه ، مالقه ، استجه ( اسيجه ) و جيّان . در اين ولايت دو شهر مهم اشبيليه و قرطبه به ترتيب دو پايتخت مهم دوران اسلامى اندلس بوده‌اند . « 5 » اين تقسيم اندلس به چهار ولايت تا پايان دوران فرمانروايى امويان برقرار بوده است ؛ ولى پس از انقراض آنان و سقوط دولت عامرى در پايان قرن چهارم هجرى دولتهاى

--> ( 1 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 26 و 139 و تاريخ ابن خلدون ؛ ج 1 ، ص 276 - 277 . ( 2 ) . Toledo ( 3 ) . در پاورقى تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 70 آمده است كه ابو عبيدة البكرى در وصف اندلس و تقسيم آن تفصيل بيشترى دارد و آن را تقسيم قسطنطين ناميده است . در تقسيم قسطنطين اسپانيا به شش واحد ادارى تقسيم مىشود ؛ به اين تقسيم حميرى اشاره كرده است - روض المعطار ؛ ترجمه فرانسوى ، ص 246 . ( 4 ) . اين اقليم را در قديم ولايت باطقه ( Baetica ) هم مىگفتند ( ر . ك . : تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 139 ) . ( 5 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 69 .