حسين قرچانلو

446

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

برخى از مردم آن ماهيگيرى است . جهانگردى از منابع ثروت آن است . اين جزاير را اقوام ايبرى ، فنيقى ، يونانى ، كارتاژى ، رومى و بيزانسى در طول تاريخ در تصرف داشته‌اند . « 1 » نوشته‌اند : موسى بن نصير پسر خود عبد الله را با چند كشتى به جزاير نزديك ( اندلس ) فرستاد . نخست به جزاير بليار ( يا جزاير شرقى ) حمله برد . اين جزاير از متصرفات پادشاه گوتى اسپانيا بود . موسى جزاير ميورقه و منورقه را در 92 ق / 710 - 711 م فتح كرد . « 2 » در 234 ق / 848 - 849 م عبد الرحمن اوسط يك نيروى بزرگ به جزاير ميورقه و منورقه كه بزرگترين جزاير شرقى « جزاير بليار » بودند ، فرستاد تا مردم آن ديار را كه به كشتيهاى مجاهدان مسلمان تعرض كرده و آسيب رسانده بودند ، گوشمالى دهد . مسلمانان آن دو جزيره را بگرفتند و جمعى را كشتند و جمعى را اسير كردند . مردم آن دو جزيره نزد عبد الرحمن بن حكم ( اوسط ) كس فرستادند و امان خواستند و جزيه پذيرفتند و تعهد كردند كه سر از پيمان دوستى نپيچند . « 3 » در 290 ق / 902 - 903 م ميورقه به دست عصام الخولانى فتح شد ؛ علت فتح آن بود كه عصام از اندلس به حجّ مىرفت و در كشتى نشسته بود ، باد مخالفت وزيدن گرفت و كشتى او در ساحل ميورقه پهلو گرفت . درنگ مسافران در آن جزيره به درازا كشيد و در اين مدت در احوال مردم به تفحص پرداختند . در آنجا چيزهايى ديدند كه آنان را به طمع تصرف آن افكند . عصام چون حج بگزارد و بازگشت ، امير عبد الله بن محمد ( امير اندلس ) را از آنچه در ميورقه ديده بود آگاه كرد . امير عبد الله سپاهى همراه عصام به آن جزيره فرستاد . او چند روز جزيره را محاصره كرد و يك يك دژهاى آن را فتح كرد تا بر سراسر جزيره دست يافت . امير عبد الله امارت آن جزيره را به او داد . عصام ده سال در آنجا فرمان راند . چند مسجد و چند مهمانخانه و گرمابه در آنجا ساخت . چون عصام مرد ، مردم جزيره پسرش را بر خود امير ساختند . « 4 » ابن خلدون مىنويسد : عبد الرحمن الناصر يكى از موالى خود را به نام موفّق به ميورقه

--> ( 1 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 379 . ( 2 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 23 . ( 3 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 284 . ( 4 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 374 و تاريخ ابن خلدون ؛ ج 3 ، ص 234 .