حسين قرچانلو

415

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

( اقليتهاى مورد حمايت دولت ) تلقى مىشدند و همان تعهدات و امتيازاتى را داشتند كه اقليتها در ساير بلاد جهان اسلام در آن روزگار ، از آن برخوردار بودند . سرانجام ، دستهء چهارم يعنى بردگان خود از سه دسته تشكيل مىشدند : دسته اول آنهايى كه در جنگ به اسارت مسلمانان درمىآمدند ، دسته دوم آنهايى كه به وسيله مسيحيان يا مسلمانان به بردگى فروخته مىشدند و دسته سوم كارگران و كشاورزان . در زمان حكومت بنى اغلب ، حكمران عرب سيسيل كه « امير » يا « والى » يا « صاحب » عنوان داشت ، از آزادى و اختيار عمل فراوانى برخوردار بود . وى مىتوانست بنا به تصميم خود بجنگد ، صلح كند و به تقسيم غنايم جنگى بپردازد . بر روى سكه‌هاى اوليه كه در سيسيل ضرب شده است ، نام والى صقلّيه و امير وقت بنى اغلب ديده مىشود . حكومت و تقسيمات ادارى در صقلّيّه ( سيسيل ) درست همان شكل و ساختى را داشت كه در ساير بلاد مسلمانان وجود داشت . در سيسيل نيز سازمان شهردارى همانند شمال افريقا بود و « جماعه » ناميده مىشد و از رؤساى خانواده‌هاى اشراف ، قضات ، شهروندان ثروتمند و سران اصناف تشكيل مىشد . جماعه ، براى ايجاد بناها و مرمت راه آبها و چاههاى آب و مساجد و همچنين براى دستگيرى از ابن سبيل كمكهاى نقدى و عملى مىكرد . چهار نوع مالكيت در صقلّيّه ( سيسيل ) ، در دوران حكومت بنى اغلب وجود داشت : 1 ) ملكى كه چه از طريق واگذارى و چه از طريق كشت و زراعت به شخص مسلمان ، قبل از تغيير مذهبش تعلق داشت ؛ 2 ) ملكى كه به غير مسلمان تعلق داشت و او موظف به پرداخت خراج بود ؛ 3 ) ملكى كه بابت آن هميشه خراج پرداخت مىشد ، خواه به مسلمان يا به غير مسلمان تعلق داشته باشد و 4 ) اراضى متعلق به دولت كه قابل تصرف نبود . اشغال جزيرهء صقلّيّه به دست مسلمانان ، تغييرات اساسى در قوانين و تقسيم املاك روستايى در سيسيل پديد آورد . اقطاع با سيستم واگذارى زمين به نفع لشكريان معمول شد . زمينهايى كه مسيحيان از خود به جا گذاشته بودند يا از آنها گرفته شده بود به تصرف دولت درآمد و به دسته‌هاى سپاه ( جند ) مسلمانان در نقاط مختلف واگذار شد . « 1 »

--> ( 1 ) . تاريخ سيسيل در دوران اسلامى ؛ ص 32 - 35 .