حسين قرچانلو
402
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
شهرها همچنين از تكههاى كوچك پارچه نيز به عنوان پول . . . براى خريد و فروش استفاده مىكنند كه قيمت هريك از آنها يك مثقال « طلا » است . نقره نزد آنها كم است و زنانشان از نقره به عنوان زينت استفاده مىكنند . گاهى به جاى نقره از تكههاى آهنى كه وزن هريك از آنها يك اوقيه است و ( الكطرينى ) نام دارد ، استفاده مىكنند . ميوه به جز مقدارى انجير و انگور و شفتالو ، نزد آنها كم است . زيتون در اينجا نمىرويد ، ولى روغن را از بعضى از كوههاى مراكش وارد مىكنند كه در سوس هر قنطار آن معادل با صد و پنجاه رطل ايتاليايى است كه به پانزده مثقال فروخته مىشود . چون در تيّيوت سكهء ضرب شده وجود ندارد ، هر اوقيه طلا را مساوى 3 / 1 7 مثقال مىگيرند كه بدين ترتيب اوقيهء آنها همان اوقيه يا « اونس » ايتاليايى است و هر رطل هجده اوقيه است و هر قنطار صد رطل است . بهاى معمولى حمل و نقل كالا در حالتى كه نه گران و نه ارزان باشد يك مثقال براى سه بار شتر است كه وزن هربار هفتاد رطل ايتاليايى است كه اين قيمت مربوط به زمستان است ولى در تابستان هر پنج يا شش بار را به بهاى يك مثقال جابجا مىكنند . در تيّيوت پوست قرطبهاى زيبايى به عمل مىآورند كه در ايتاليا به آن مغربى مىگويند و بهاى هر دوازده پوست شش مثقال است و در فاس همان تعداد به هشت مثقال فروخته مىشود . در قسمت جنوبى بلاد تيّيوت كه نزديك كوه اطلس كوچك است ، روستاها و دهات ( مداشر ) فراوانى يافت مىشود ، ولى قسمت غربى اين بلاد غير مسكونى است ، چون شامل دشتى مىشود كه در دست اعراب است . در ميان شهر تيّيوت مسجد جامع بزرگى به نام « الجامع الكبير » قرار دارد كه در داخل آن نهر آبى جارى است . مردم اين بلاد جثّه و خلقتى محكم دارند و هميشه در ميان خود به جنگ و ستيز به سر مىبرند . هر بخش از بخشهاى سهگانه شهر داراى رئيسى است كه هر سه با هم تيّيوت را اداره مىكنند ؛ ولى مدت حكومت آنها از سه ماه بيشتر نيست . لباس بيشتر مردم اين شهر مانند لباس مردم حاحا ، پيراهن است و بر سرشان عمامهاى از كتان سفيد مىگذارند . . . در تيّيوت تعداد زيادى صنعتگران يهودىاند كه هيچ جزيهاى نمىپردازند ، فقط مقدار كمى هديه براى اعيان شهر مىبرند . « 1 »
--> ( 1 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 115 - 117 .