حسين قرچانلو
338
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
ساختمان آنها جديد و با كاشى تزيين شده است . برخى از اين بناها را شاهان تلمسان و بعضى را شاهان فاس ساختهاند . در شهر گرمابههايى است با كيفيتهاى متفاوت . همچنين ، كاروانسراهايى به شيوهء افريقايى در شهر وجود دارد كه برخى از آنها محل اقامت بازرگانان و نيزى و جنوايى است . شهر ، محلهاى با پانصد خانوار يهودى دارد كه همه ثروتمندند و عمامههاى زرد بر سر مىگذارند . گرچه تعدادى سقّاخانه در شهر وجود دارد ، چشمههاى آب در بيرون شهر است ؛ به طورى كه دشمن مىتواند براحتى آب شهر را قطع كند . ديوارهاى شهر بلند و در نهايت استوارى است و پنج دروازه بزرگ با صفحات آهنين دارد . در كنار دروازهها ، حجرهها و اتاقكهايى براى نگهبانى وجود دارد . كاخ پادشاه با ديوارهاى بسيار بلند ، به شكل قلعه و دژى در جنوب شهر قرار دارد و كاخهايى كوچك اطراف آن را فراگرفته است و در پيرامون همين كاخها نيز باغها و سقّاخانههايى وجود دارد . اين عمارات در نهايت دقت و مهارت ساخته شده است . كاخ پادشاه دو در دارد : يكى به سمت بيابان و ديگرى به سمت شهر . بيرون شهر تلمسان نيز بناهاى بسيار و چشمگير وجود دارد ؛ از جمله خانههايى زيبا كه مردم شهر تابستانها در آنجا به تفريح مىپردازند . در اين قسمت از شهر تاكستانها و باغهاى ميوه قرار دارد و آلبالو ، گيلاس و انجير با شيرينى بسيار زياد و به رنگ سياه غليظ و بزرگ وجود دارد كه آن را خشك مىكنند تا در زمستان استفاده كنند . گلابى ، گردو ، بادام ، هندوانه و خيار و ساير ميوهها در اين باغها يافت مىشود . در سه ميلى مشرق شهر ، چند آسياب در كنار رود سفسف قرار دارد و آسياب ديگرى در سراشيبى نوك قلعهء شهر به سمت جنوب وجود دارد . در شهر تلمسان ، قاضيان مسئول رسيدگى به شكايات مردم هستند . طلاب بسيار و مدرسان در رشتههاى مختلف درسى ، همچون فقه و علوم طبيعى مشغول تعليم و تعلّم هستند . مردم شهر تلمسان چهار دستهاند : بازرگانان ، صنعتگران ، طلاب و سپاهيان . بازرگانان مردمى با انصاف و امين و مخلصند بيشترين سفرهاى بازرگانى آنان به شهرهاى سودان است كه مردمى ثروتمند با املاك و اموال فراوان دارند . صنعتگران تلمسان مردمى هنرمندند و در كمال رفاه و آسايش به سر مىبرند . سپاهيان نيز همه از شاه مستمرى مناسب مىگيرند . طلاب فقيرترين مردم شهر هستند ؛ زيرا در مدارس به